CBD Woordenlijst: Alle Termen Uitgelegd

CBD Woordenlijst: Alle Termen Uitgelegd

De wereld van CBD kent veel vaktermen en afkortingen. In deze uitgebreide woordenlijst vind je heldere uitleg bij meer dan 100 begrippen — van cannabinoïden en terpenen tot extractiemethoden en regelgeving. Handig als naslagwerk voor zowel beginners als ervaren gebruikers. Gebruik Ctrl+F (of ⌘+F op Mac) om snel een term te vinden.

2-AG (2-Arachidonoylglycerol)

2-AG is een van de twee belangrijkste endocannabinoïden die het menselijk lichaam zelf aanmaakt. Het bindt aan zowel CB1- als CB2-receptoren en komt in hogere concentraties voor dan anandamide. 2-AG speelt een rol in het endocannabinoïde systeem bij de regulatie van diverse fysiologische processen.

Adaptogeen

Een adaptogeen is een natuurlijke stof die het lichaam kan ondersteunen bij het aanpassen aan stress en het handhaven van homeostase. Hoewel CBD soms in de context van adaptogenen wordt genoemd, is het strikt genomen niet als zodanig geclassificeerd. De term wordt in de supplementenwereld breed gebruikt voor diverse plantaardige stoffen.

Anandamide (AEA)

Anandamide (arachidonoylethanolamide) is een endocannabinoïde — een cannabinoïde die het lichaam zelf produceert. De naam komt van het Sanskrietwoord ‘ananda’, dat gelukzaligheid betekent. Anandamide bindt voornamelijk aan CB1-receptoren en wordt snel afgebroken door het enzym FAAH. Het is naast 2-AG de bekendste lichaamseigen cannabinoïde.

Batchnummer

Een batchnummer (of lotnummer) is een unieke code die aan een specifieke productiecharge wordt toegekend. Hiermee kan een CBD-product worden herleid tot de exacte productieomstandigheden, grondstoffen en kwaliteitscontroles. Een batchnummer is essentieel voor traceerbaarheid en maakt het mogelijk om het bijbehorende COA op te vragen.

Bifasisch effect

Het bifasisch effect houdt in dat een stof bij lage en hoge doseringen tegengestelde effecten kan hebben. Bij CBD wordt soms gerapporteerd dat lage doses een ander effect geven dan hoge doses. Dit is een van de redenen waarom titratie (geleidelijk opbouwen van de dosering) wordt aanbevolen.

Biobeschikbaarheid

Biobeschikbaarheid geeft aan welk percentage van een ingenomen stof daadwerkelijk in de bloedbaan terechtkomt. Bij sublinguaal gebruik van CBD-olie is de biobeschikbaarheid hoger dan bij inslikken, omdat het first-pass effect deels wordt omzeild. Ook producttechnologieën zoals nanoemulsie en liposomaal CBD zijn gericht op het verhogen van de biobeschikbaarheid.

Biologisch gecertificeerd

Een CBD-product is biologisch gecertificeerd wanneer de gebruikte hennep is geteeld volgens de Europese normen voor biologische landbouw — zonder synthetische pesticiden of kunstmest. In Nederland wordt biologische certificering verleend door SKAL Biocontrole. Biologische certificering biedt extra zekerheid over de teeltomstandigheden van het uitgangsmateriaal.

Biomassa

In de CBD-industrie verwijst biomassa naar het ruwe, geoogste plantmateriaal van hennep — meestal gedroogde bloemen, bladeren en stengels. De kwaliteit van de biomassa bepaalt in grote mate de kwaliteit van het eindproduct. Biomassa wordt verwerkt via extractiemethoden zoals CO2-extractie of ethanol-extractie om cannabinoïden te isoleren.

Bisabolol

Bisabolol (alfa-bisabolol) is een terpeen dat voorkomt in hennep en ook in kamille. Het heeft een zachte, bloemige geur. Bisabolol wordt in de cosmetica-industrie veel gebruikt vanwege de milde eigenschappen en komt voor in sommige full spectrum CBD-producten als onderdeel van het terpeenprofiel.

Breed spectrum (Broad Spectrum)

Een type CBD-extract dat meerdere cannabinoïden, terpenen en flavonoïden bevat, maar waaruit THC volledig is verwijderd. Breed spectrum biedt daardoor een deel van het entourage-effect zonder THC. Dit type is populair bij mensen die geen enkel THC-gehalte willen. Bekijk onze keuzehulp om te bepalen welk spectrumtype bij je past.

Buccaal

Buccaal betekent ‘via het wangslijmvlies’. Bij buccale toediening wordt een CBD-product tegen de binnenkant van de wang geplaatst, waar het via het slijmvlies wordt opgenomen. Dit is vergelijkbaar met sublinguale toediening en kan eveneens een hogere biobeschikbaarheid bieden dan inslikken.

Cannabidiol (CBD)

CBD is een van de meest voorkomende cannabinoïden in de hennepplant. Het is een niet-psychoactieve stof — het veroorzaakt dus geen ‘high’. CBD wordt gewonnen uit industriële hennep en verwerkt in onder meer oliën, capsules en crèmes. In de ruwe plant komt CBD voor als CBDA, dat via decarboxylatie wordt omgezet naar CBD.

Cannabinoïden

Cannabinoïden zijn een groep chemische verbindingen die van nature voorkomen in de cannabisplant (fytocannabinoïden). De bekendste zijn CBD en THC, maar er zijn er meer dan honderd geïdentificeerd, waaronder CBG, CBN en CBC. Deze stoffen werken in op het endocannabinoïde systeem in het menselijk lichaam.

Cannabis indica

Cannabis indica is een van de oorspronkelijke classificaties van de cannabisplant, naast Cannabis sativa. Indica-variëteiten zijn van oudsher compacter van groei en afkomstig uit bergachtige regio’s. In de moderne hennepteelt wordt steeds vaker gesproken van cultivars in plaats van het indica/sativa-onderscheid, omdat de meeste planten inmiddels kruisingen zijn.

Cannabis sativa

Cannabis sativa is de wetenschappelijke naam voor de hennepplant en de meest gebruikte classificatie in de CBD-industrie. Industriële hennep (Cannabis sativa L.) is de wettelijk toegestane variant met een laag THC-gehalte. Sativa-variëteiten worden gekenmerkt door een langere groei en worden wereldwijd geteeld voor zowel vezels als cannabinoïden.

Caryofylleen (bèta-caryofylleen)

Bèta-caryofylleen is een terpeen met een kruidig, peperachtig aroma dat voorkomt in hennep, zwarte peper en kruidnagel. Het is uniek onder de terpenen omdat het ook kan binden aan CB2-receptoren, waardoor het soms als ‘dieet-cannabinoïde’ wordt omschreven. Caryofylleen draagt bij aan het terpeenprofiel van full spectrum-producten.

CB1 en CB2 receptoren

CB1- en CB2-receptoren zijn onderdeel van het endocannabinoïde systeem (ECS). CB1-receptoren bevinden zich voornamelijk in de hersenen en het zenuwstelsel. CB2-receptoren komen vooral voor in het immuunsysteem en perifere organen. Cannabinoïden zoals anandamide en 2-AG werken als agonisten op deze receptoren.

CBC (Cannabichromeen)

CBC is een niet-psychoactieve cannabinoïde die in kleinere hoeveelheden in de hennepplant voorkomt. Het is een van de zes meest bestudeerde cannabinoïden en bindt niet direct sterk aan CB1- of CB2-receptoren. CBC komt voor in full spectrum-extracten en draagt bij aan het entourage-effect.

CBD-crème / balsem

CBD-crème en -balsem zijn topische (uitwendige) producten waarbij CBD is verwerkt in een crème- of balsemdraagmiddel. Ze worden aangebracht op de huid en zijn bedoeld voor lokale toepassing. De CBD wordt via de huid opgenomen, maar bereikt doorgaans niet de algemene bloedbaan. Bekijk ons aanbod in de CBD-crème categorie.

CBD-e-liquid / vape

CBD-e-liquid is een vloeistof met CBD die is ontworpen voor gebruik in een e-sigaret of vaporizer. Bij verdampen (vapen) wordt CBD via de longen opgenomen, wat resulteert in een relatief hoge biobeschikbaarheid en snel effect. Let op: de lange-termijn effecten van vapen zijn nog niet volledig onderzocht.

CBD-pasta

CBD-pasta is een geconcentreerde vorm van CBD-extract met een dikke, pastaachtige consistentie. Pasta’s bevatten doorgaans een hoger CBD-percentage dan reguliere oliën (vaak 20-50%) en worden in kleine hoeveelheden sublinguaal of buccaal toegediend. Door de hoge concentratie is nauwkeurige dosering belangrijk.

CBDA (Cannabidiolzuur)

CBDA is de ruwe, zure voorloper van CBD zoals deze van nature in de levende hennepplant voorkomt. Via decarboxylatie (verhitting) wordt CBDA omgezet in CBD. Er is groeiende wetenschappelijke interesse in CBDA als zelfstandige stof. Sommige producenten bieden ‘raw’ of onverhitte producten aan die CBDA bevatten.

CBG (Cannabigerol)

CBG wordt beschouwd als de ‘moeder-cannabinoïde’ omdat CBGA (de zure vorm) de voorloper is waaruit andere cannabinoïden zoals CBD en THC worden gevormd. CBG komt in kleine hoeveelheden voor in de volgroeide plant en is niet-psychoactief. Er zijn inmiddels ook specifieke CBG-oliën en cultivars met een hoger CBG-gehalte op de markt.

CBN (Cannabinol)

CBN ontstaat wanneer THC oxideert — bijvoorbeeld door veroudering of blootstelling aan licht en lucht. Het is een milde, niet-psychoactieve cannabinoïde. CBN wordt in de markt vaak geassocieerd met nachtrust-producten, hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor nog beperkt is. Het komt in kleine hoeveelheden voor in full spectrum-extracten.

Certificaat van herkomst

Een certificaat van herkomst documenteert waar de gebruikte hennep is geteeld en verwerkt. Dit biedt transparantie over de oorsprong van het uitgangsmateriaal en is een onderdeel van de traceerbaarheid in de productieketen. In combinatie met een COA en batchnummer geeft het een compleet beeld van de productkwaliteit.

Certificate of Analysis (COA)

Een COA is een analysecertificaat van een onafhankelijk laboratorium dat de samenstelling van een CBD-product bevestigt. Het toont onder meer het gehalte aan cannabinoïden, de aanwezigheid van zware metalen, pesticiden en microbiologische verontreinigingen. Een betrouwbaar CBD-merk maakt COA’s beschikbaar voor consumenten. Bekijk onze COA-pagina voor meer informatie.

Chromatografie

Chromatografie is een scheidingstechniek die in de CBD-industrie wordt gebruikt om individuele cannabinoïden te isoleren uit een extract. Veelgebruikte vormen zijn kolomchromatografie en HPLC. Met chromatografie kan bijvoorbeeld THC uit een extract worden verwijderd om een breed spectrum-product te maken, of kan zuiver CBD-isolaat worden geproduceerd.

CO2-extractie

CO2-extractie is een geavanceerde methode om cannabinoïden uit de hennepplant te winnen. Hierbij wordt kooldioxide onder hoge druk en lage temperatuur als oplosmiddel gebruikt. Deze methode levert een zuiver extract op zonder chemische residuen en wordt beschouwd als de gouden standaard in de industrie. Zie ook superkritische CO2-extractie voor de meest gebruikte variant.

Crude oil (ruwe CBD-olie)

Crude oil is het ruwe, onbewerkte extract dat direct na CO2- of ethanol-extractie wordt verkregen. Dit donkere, dikke extract bevat cannabinoïden, terpenen, wassen, vetten en chlorofyl. Crude oil wordt verder gezuiverd via winterisatie en destillatie om een geraffineerd destillaat te verkrijgen.

Cultivar (ras)

Een cultivar is een specifiek gekweekt plantenras met gewenste eigenschappen, zoals een hoog CBD-gehalte of een bepaald terpeenprofiel. In de hennepindustrie worden cultivars geselecteerd op basis van cannabinoïdesamenstelling, opbrengst en groeikenmerken. De termen indica en sativa worden steeds vaker vervangen door specifieke cultivarnamen.

Decarboxylatie

Decarboxylatie is het proces waarbij ruwe cannabinoïden (zoals CBDA) worden omgezet in hun actieve vorm (zoals CBD) door verhitting. In de rauwe plant komen cannabinoïden namelijk voor in hun zuurvorm. Dit proces vindt plaats tijdens extractie of kan bewust worden toegepast bij de verwerking van hennep.

Delta-8-THC

Delta-8-THC is een minder voorkomende variant van THC met een iets andere molecuulstructuur dan het gangbare delta-9-THC. Het heeft mildere psychoactieve eigenschappen. In de EU en Nederland valt delta-8-THC onder dezelfde regelgeving als THC. Het komt in zeer kleine hoeveelheden van nature voor in de hennepplant.

Delta-9-THC

Delta-9-THC is de volledige chemische benaming van de meest voorkomende en bekendste vorm van THC — de psychoactieve stof in cannabis. Wanneer er in de CBD-industrie gesproken wordt over ‘THC’, wordt vrijwel altijd delta-9-THC bedoeld. In Nederland geldt voor CBD-producten een wettelijke limiet van 0,05% delta-9-THC.

Derde-partij testen (third-party testing)

Derde-partij testen houdt in dat een CBD-product wordt geanalyseerd door een onafhankelijk, extern laboratorium — niet door de fabrikant zelf. Dit is de betrouwbaarste manier om de samenstelling en zuiverheid te verifiëren. De resultaten worden vastgelegd in een COA. Bekijk op onze COA-pagina hoe je testresultaten kunt lezen.

Destillaat

CBD-destillaat is een geraffineerd extract dat is gezuiverd via destillatie. Het bevat doorgaans 70-90% CBD en heeft een goudachtige kleur en stroperige textuur. Destillaat wordt gebruikt als basis voor veel CBD-producten, waaronder oliën, softgels en edibles. Het is zuiverder dan crude oil maar minder puur dan isolaat.

Destillatie (korte pad)

Korte-pad-destillatie (short path distillation) is een zuiveringstechniek waarbij crude oil onder vacuüm wordt verhit om cannabinoïden te scheiden van ongewenste stoffen. Door het vacuüm kan bij lagere temperaturen worden gewerkt, wat de kwaliteit van het extract beschermt. Het resultaat is een geconcentreerd destillaat met een hoog CBD-gehalte.

Draagolie

Een draagolie is de basisolie waarin CBD-extract wordt opgelost om het gebruiksklaar te maken. Veelgebruikte draagolieën zijn hennepzaadolie en MCT-olie. De keuze van draagolie kan de smaak, opname en houdbaarheid van het eindproduct beïnvloeden. Lees meer in onze keuzehulp.

Edibles (eetbare CBD-producten)

Edibles zijn eetbare producten waaraan CBD is toegevoegd, zoals gummies, chocolade of koekjes. Bij edibles wordt CBD via het maag-darmkanaal opgenomen, wat langer duurt dan sublinguale toediening maar ook langer kan aanhouden. Houd er rekening mee dat de biobeschikbaarheid lager is door het first-pass effect.

EFSA (European Food Safety Authority)

De EFSA is de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, die wetenschappelijke adviezen uitbrengt over voedselveiligheidsrisico’s. De EFSA beoordeelt onder meer Novel Food-aanvragen voor CBD-producten. Een positief EFSA-advies is nodig voordat CBD-extracten als voedingsmiddel in de EU mogen worden verkocht via het EU Novel Food Catalogue.

Endocannabinoïde systeem (ECS)

Het endocannabinoïde systeem is een biologisch signaalsysteem dat bij alle zoogdieren aanwezig is. Het bestaat uit endocannabinoïden (lichaamseigen stoffen), CB1- en CB2-receptoren en enzymen. Het ECS speelt een rol bij het reguleren van diverse lichaamsprocessen en het handhaven van homeostase. Fytocannabinoïden uit de hennepplant kunnen op dit systeem inwerken.

Endocannabinoïden

Endocannabinoïden zijn cannabinoïden die het menselijk lichaam zelf aanmaakt. De twee bekendste zijn anandamide (AEA) en 2-AG. Ze functioneren als signaalmoleculen in het endocannabinoïde systeem en binden aan CB1- en CB2-receptoren. In tegenstelling tot fytocannabinoïden worden ze ‘on demand’ aangemaakt en snel weer afgebroken.

Entourage-effect

Het entourage-effect is de theorie dat cannabinoïden, terpenen en flavonoïden samen effectiever werken dan afzonderlijk. Dit is de reden waarom full spectrum-producten door veel gebruikers worden geprefereerd boven isolaat. Wetenschappelijk onderzoek naar dit fenomeen is nog gaande.

Ethanol-extractie

Bij ethanol-extractie wordt ethanol (zuivere alcohol) als oplosmiddel gebruikt om cannabinoïden en andere stoffen uit de hennepplant op te lossen. Het is een veelgebruikte, efficiënte extractiemethode die geschikt is voor grote volumes biomassa. Na extractie wordt de ethanol verdampt, waarna het extract verder wordt gezuiverd via winterisatie en destillatie.

EU Novel Food Catalogue

Het EU Novel Food Catalogue is een database van de Europese Commissie waarin is opgenomen welke voedingsmiddelen als Novel Food worden beschouwd. CBD-extracten staan hierin geregistreerd als Novel Food, wat betekent dat ze een autorisatieprocedure via de EFSA moeten doorlopen. De status in deze catalogus heeft directe gevolgen voor de legale verkoop van CBD als voedingsmiddel in de EU.

First-pass effect

Het first-pass effect (eerste-passage-effect) is het fenomeen waarbij een ingenomen stof in de lever gedeeltelijk wordt afgebroken voordat het de bloedbaan bereikt. Bij het inslikken van CBD gaat een aanzienlijk deel verloren door dit effect. Sublinguale en buccale toediening omzeilen het first-pass effect gedeeltelijk, wat de biobeschikbaarheid verhoogt.

Flavonoïden

Flavonoïden zijn plantaardige verbindingen die onder meer bijdragen aan de kleur en smaak van hennep. In de cannabisplant zijn unieke flavonoïden geïdentificeerd, zoals cannflavine A en B. Ze komen voor in full spectrum– en breed spectrum-extracten en dragen bij aan het entourage-effect.

Full spectrum

Full spectrum CBD-olie bevat het volledige scala aan cannabinoïden, terpenen en flavonoïden uit de hennepplant — inclusief een kleine hoeveelheid THC (binnen de wettelijke limiet). Dit type extract wordt geassocieerd met het entourage-effect. In Nederland geldt een wettelijke THC-limiet van 0,05%. Vergelijk de spectrumtypes in onze keuzehulp.

Fytocannabinoïden

Fytocannabinoïden zijn cannabinoïden die van nature in planten voorkomen, met name in de cannabisplant. Voorbeelden zijn CBD, THC, CBG, CBC en CBN. Ze onderscheiden zich van endocannabinoïden (lichaamseigen) en synthetische cannabinoïden (in een laboratorium gemaakt). Er zijn meer dan honderd verschillende fytocannabinoïden geïdentificeerd.

GC-MS (Gaschromatografie-massaspectrometrie)

GC-MS is een analytische techniek die wordt gebruikt om de samenstelling van CBD-producten nauwkeurig te bepalen. De methode combineert gaschromatografie (scheiding van stoffen) met massaspectrometrie (identificatie). GC-MS wordt samen met HPLC ingezet bij derde-partij testen en de resultaten worden gerapporteerd op het COA.

Geraniol

Geraniol is een terpeen met een bloemig, rozenachtig aroma dat voorkomt in hennep, rozen en geraniums. Het wordt veel gebruikt in de parfum- en cosmetica-industrie. In CBD-producten draagt geraniol bij aan het terpeenprofiel en het entourage-effect van full spectrum-extracten.

Gezondheidsclaim

Een gezondheidsclaim is een uitspraak op een product of in reclame die suggereert dat een voedingsmiddel een bepaald gezondheidsvoordeel biedt. In de EU mogen alleen door de EFSA goedgekeurde gezondheidsclaims worden gebruikt. Voor CBD-producten zijn momenteel geen gezondheidsclaims toegestaan; de KOAG/KAG en NVWA handhaven hier actief op.

GMP (Good Manufacturing Practice)

GMP staat voor Good Manufacturing Practice en is een kwaliteitsnorm voor de productie van voedingsmiddelen, supplementen en farmaceutische producten. GMP-certificering betekent dat een fabrikant werkt volgens strikte protocollen voor hygiëne, kwaliteitscontrole en traceerbaarheid. Voor CBD-producten is GMP-certificering een belangrijk kwaliteitskenmerk, vaak in combinatie met ISO-certificering.

Halfwaardetijd

De halfwaardetijd is de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van een ingenomen stof af te breken en uit te scheiden. Voor CBD wordt de halfwaardetijd geschat op 18-32 uur, afhankelijk van de toedieningsvorm en persoonlijke factoren. Dit betekent dat CBD bij regelmatig gebruik kan opbouwen in het lichaam. De halfwaardetijd is relevant bij het bepalen van doseerschema’s.

Heavy metals test (zware metalen test)

Een heavy metals test controleert of een CBD-product vrij is van schadelijke zware metalen zoals lood, kwik, cadmium en arseen. Hennep is een bio-accumulator die stoffen uit de bodem opneemt, waardoor deze test cruciaal is. De resultaten worden vermeld op het COA. Samen met de pesticidenscreening en microbiologische test vormt dit de basis van de zuiverheidstest.

Hennep

Hennep (Cannabis sativa L.) is een plantensoort waaruit CBD wordt gewonnen. Industriële hennep bevat van nature een laag gehalte aan THC (onder 0,2% in de EU) en een hoger gehalte aan CBD. Hennep wordt al duizenden jaren geteeld voor uiteenlopende toepassingen, van textiel tot voeding en zaden.

Hennepvezel

Hennepvezel wordt gewonnen uit de stengel van de hennepplant en is een van de oudste textielmaterialen ter wereld. Hennepvezels zijn sterk, duurzaam en biologisch afbreekbaar. Hoewel hennepvezel geen cannabinoïden bevat, illustreert het de veelzijdigheid van de hennepplant naast CBD-productie.

Hennepzaad

Hennepzaden zijn de zaden van de hennepplant en worden beschouwd als een voedzaam supervoedsel. Ze zijn rijk aan eiwitten, vezels en essentiële vetzuren. Uit hennepzaden wordt hennepzaadolie geperst. Hennepzaden bevatten zelf geen noemenswaardige hoeveelheden cannabinoïden.

Hennepzaadolie

Hennepzaadolie wordt koudgeperst uit de zaden van de hennepplant en bevat zelf geen noemenswaardige hoeveelheden cannabinoïden. Het is rijk aan omega-3 en omega-6 vetzuren en wordt vaak gebruikt als draagolie voor CBD-producten. Let op: hennepzaadolie is niet hetzelfde als CBD-olie.

Homeostase

Homeostase is het vermogen van het lichaam om een stabiel intern evenwicht te handhaven, ondanks veranderingen in de omgeving. Het endocannabinoïde systeem (ECS) speelt een rol bij het reguleren van deze balans. Het concept homeostase wordt vaak genoemd in de context van hoe cannabinoïden inwerken op het lichaam.

Houdbaarheid / THT

De houdbaarheid (ten minste houdbaar tot / THT) van CBD-producten varieert doorgaans van 1 tot 2 jaar na productie, afhankelijk van de draagolie, verpakking en opslagomstandigheden. Blootstelling aan licht, warmte en lucht kan de houdbaarheid verkorten. Bewaar CBD-olie bij voorkeur op een koele, donkere plek en controleer het batchnummer en de THT-datum voor gebruik.

HPLC (High-Performance Liquid Chromatography)

HPLC is een geavanceerde analysetechniek die in de CBD-industrie wordt gebruikt om cannabinoïdegehaltes nauwkeurig te meten. In tegenstelling tot GC-MS werkt HPLC zonder verhitting, waardoor ook zure vormen zoals CBDA en THCA intact kunnen worden gemeten. HPLC-resultaten vormen vaak de basis van het COA.

Humuleen

Humuleen (alfa-humuleen) is een terpeen met een aards, houtachtig en kruidig aroma dat ook voorkomt in hop, salie en ginseng. Het is chemisch verwant aan bèta-caryofylleen. Humuleen draagt bij aan de karakteristieke geur van hennep en is onderdeel van het terpeenprofiel in full spectrum-producten.

ISO-certificering

ISO-certificering (International Organization for Standardization) is een internationaal erkend kwaliteitskeurmerk voor bedrijfsprocessen. Relevante normen voor de CBD-industrie zijn onder meer ISO 9001 (kwaliteitsmanagement) en ISO 22000 (voedselveiligheid). ISO-certificering wordt vaak gecombineerd met GMP en geeft aan dat een producent werkt volgens gestandaardiseerde kwaliteitsprocedures.

Isolaat (CBD-isolaat)

CBD-isolaat is de zuiverste vorm van CBD — doorgaans 99%+ puur cannabidiol in kristalvorm. Alle andere cannabinoïden, terpenen en plantenstoffen zijn verwijderd, meestal via chromatografie. Isolaat is geschikt voor wie uitsluitend CBD wil gebruiken zonder enige andere cannabinoïde, maar mist het entourage-effect.

KOAG/KAG

KOAG/KAG is de Keuringsraad Openlijke Aanprijzing Geneesmiddelen / Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsproducten. Deze instantie toetst reclame-uitingen voor gezondheidsmiddelen en -producten in Nederland. Voor CBD-producten gelden strenge regels: er mogen geen gezondheidsclaims worden gemaakt die niet wetenschappelijk zijn onderbouwd en goedgekeurd door de EFSA.

Koudgeperst

Koudgeperst betekent dat een olie is gewonnen door mechanisch persen bij lage temperatuur, zonder gebruik van chemicaliën of warmte. Hennepzaadolie wordt vaak koudgeperst om de voedingswaarde en smaak te behouden. Let op: koudpersing wordt gebruikt voor de draagolie, niet voor het winnen van CBD zelf — daarvoor zijn extractiemethoden zoals CO2-extractie nodig.

Limoneen

Limoneen is een terpeen met een fris, citrusachtig aroma dat voorkomt in hennep, citrusvruchten en jeneverbes. Het is een van de meest voorkomende terpenen in de natuur. Limoneen draagt bij aan het terpeenprofiel en het entourage-effect van full spectrum CBD-producten.

Linalool

Linalool is een terpeen met een bloemig, lavendelachtig aroma dat voorkomt in hennep, lavendel en basilicum. Het wordt veel gebruikt in aromatherapie en cosmetica. In full spectrum CBD-extracten draagt linalool bij aan het terpeenprofiel en het entourage-effect.

Liposomaal CBD

Liposomaal CBD is een formulering waarbij CBD-moleculen worden ingekapseld in liposomen — microscopisch kleine vetbolletjes die de celstructuur nabootsen. Deze technologie is gericht op het verhogen van de biobeschikbaarheid, omdat liposomen gemakkelijker door celmembranen worden opgenomen. Net als nanoemulsie is dit een innovatieve toedieningsvorm.

MCT-olie

MCT staat voor Medium Chain Triglycerides (middellange-keten triglyceriden). MCT-olie wordt meestal gewonnen uit kokosolie en is een populaire draagolie voor CBD-producten. Het voordeel van MCT-olie is de snelle opname door het lichaam en de neutrale smaak. Vergelijk draagolieën in onze keuzehulp.

mg CBD (milligram)

De hoeveelheid CBD in een product wordt uitgedrukt in milligram (mg). Dit kan het totale gehalte per flesje zijn (bijv. 500 mg of 1000 mg) of de hoeveelheid per druppel of portie. Het mg-gehalte is essentieel om producten onderling te vergelijken en om de juiste dosering te bepalen.

Microbiologische test

Een microbiologische test controleert of een CBD-product vrij is van schadelijke micro-organismen zoals schimmels, gisten en bacteriën (waaronder E. coli en salmonella). Deze test is een standaardonderdeel van de zuiverheidstest en de resultaten worden vermeld op het COA. Goed geproduceerde CBD-producten volgens GMP-normen scoren hier probleemloos op.

Microdosering

Microdosering is het innemen van zeer kleine hoeveelheden CBD, vaak meerdere keren per dag. Het doel is om met een minimale dosis een gewenst effect te bereiken. Microdosering past goed bij het principe van titratie (start low, go slow) en houdt rekening met het bifasisch effect. Raadpleeg bij twijfel een arts of apotheker.

Myrceen

Myrceen is het meest voorkomende terpeen in hennep en heeft een aards, muskusachtig en kruidig aroma. Het komt ook voor in mango, tijm en citroengras. Myrceen wordt vaak genoemd in relatie tot het entourage-effect en is een belangrijk onderdeel van het terpeenprofiel van veel hennep-cultivars.

Nanoemulsie

Nanoemulsie is een technologie waarbij CBD-deeltjes worden verkleind tot nanoformaat en in water worden opgelost. Dit kan de biobeschikbaarheid verhogen ten opzichte van reguliere oliën. Producten met nanoemulsie worden soms aangeduid als ‘wateroplosbare CBD‘.

Nerolidol

Nerolidol (trans-nerolidol) is een terpeen met een houtachtig, fris en bloemig aroma dat voorkomt in hennep, jasmijn en thee. Het wordt in de cosmetica-industrie gebruikt als geurstof. In CBD-producten draagt nerolidol bij aan het terpeenprofiel en wordt het in verband gebracht met het entourage-effect.

Novel Food

Novel Food is een Europese classificatie voor voedingsmiddelen die vóór mei 1997 niet in significante mate in de EU werden geconsumeerd. CBD-extracten vallen onder de Novel Food-verordening van de EFSA. Dit betekent dat CBD-producten een Novel Food-autorisatie nodig hebben om als voedingsmiddel in de EU te worden verkocht — al wordt handhaving per lidstaat verschillend toegepast. Zie ook het EU Novel Food Catalogue.

NVWA

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is de toezichthouder die in Nederland onder meer de voedselveiligheid en etikettering van voedingssupplementen controleert. De NVWA houdt ook toezicht op CBD-producten en handhaaft op basis van de Warenwet en Europese regelgeving. Producenten moeten voldoen aan de eisen voor etikettering, voedselveiligheid en mogen geen onbewezen gezondheidsclaims maken.

Ocimeen

Ocimeen is een terpeen met een zoet, kruidig en houtachtig aroma dat voorkomt in hennep, munt, peterselie en orchideeën. Het komt minder vaak voor dan myrceen of limoneen, maar draagt wel bij aan het complexe terpeenprofiel van bepaalde hennep-cultivars.

Olijfolie-extractie

Olijfolie-extractie is een eenvoudige, traditionele methode om cannabinoïden uit hennep te winnen door het plantmateriaal in olijfolie te verwarmen. Deze methode is veilig en geschikt voor kleinschalige productie, maar levert een minder geconcentreerd extract op dan CO2-extractie of ethanol-extractie. Het resulterende product heeft een beperktere houdbaarheid.

Opiumwet

De Opiumwet is de Nederlandse wet die het bezit, de productie en de handel in verdovende middelen reguleert. Cannabis met een THC-gehalte boven de wettelijke limiet valt onder de Opiumwet. Industriële hennep en CBD-producten met minder dan 0,05% THC zijn hiervan uitgezonderd, mits ze aan de overige voorwaarden voldoen. De Opiumwet werkt in samenhang met de Warenwet.

Pesticidenscreening

Een pesticidenscreening is een laboratoriumtest die controleert of een CBD-product residuen van bestrijdingsmiddelen bevat. Omdat hennep stoffen uit de bodem accumuleert, is deze test essentieel voor de voedselveiligheid. De resultaten maken deel uit van het COA en de bredere zuiverheidstest. Biologisch gecertificeerde producten bieden hierbij extra zekerheid.

Pineen (alfa/bèta)

Pineen is een terpeen met een fris, dennenboomachtig aroma dat in twee vormen voorkomt: alfa-pineen en bèta-pineen. Het is een van de meest voorkomende terpenen in de natuur en zit ook in dennennaalden, rozemarijn en basilicum. Pineen draagt bij aan het terpeenprofiel van veel hennep-cultivars en aan het entourage-effect.

Receptoragonist / -antagonist

Een agonist is een stof die een receptor activeert, terwijl een antagonist een receptor blokkeert. In de context van het endocannabinoïde systeem is THC bijvoorbeeld een partiële agonist van CB1-receptoren. CBD werkt complexer: het is geen directe agonist of antagonist, maar beïnvloedt receptoren op indirecte wijze. Dit onderscheid helpt verklaren waarom verschillende cannabinoïden uiteenlopende effecten hebben.

Remediatie

Remediatie is het proces waarbij ongewenste stoffen, zoals THC, pesticiden of zware metalen, uit een CBD-extract worden verwijderd. Dit kan via technieken als chromatografie of specifieke filtratie. Remediatie wordt bijvoorbeeld toegepast om van een full spectrum-extract een breed spectrum-product te maken door het THC te verwijderen.

Restoplosmiddelentest

Een restoplosmiddelentest controleert of een CBD-extract residuen bevat van oplosmiddelen die tijdens het extractieproces zijn gebruikt, zoals ethanol, butaan of propaan. Bij CO2-extractie zijn restoplosmiddelen doorgaans geen probleem, maar bij andere methoden is deze test essentieel. De resultaten worden vermeld op het COA als onderdeel van de zuiverheidstest.

Rick Simpson Olie (RSO)

Rick Simpson Olie is een geconcentreerd cannabisextract dat oorspronkelijk werd gemaakt met behulp van een oplosmiddel (zoals nafta of ethanol). RSO bevat doorgaans hoge concentraties THC en verschilt daarmee wezenlijk van reguliere CBD-olie. In Nederland valt RSO met een hoog THC-gehalte onder de Opiumwet.

SKAL (biologische certificering)

SKAL Biocontrole is de Nederlandse toezichthouder voor biologische productie. Een SKAL-certificering garandeert dat de hennep is geteeld zonder synthetische pesticiden, herbiciden of kunstmest, conform de Europese biologische normen. Voor CBD-producten met het keurmerk ‘biologisch gecertificeerd‘ is SKAL-certificering in de productieketen vereist.

Softgel

Een softgel is een zachte gelatinecapsule gevuld met CBD-olie of CBD-destillaat. Softgels bieden een voorgedoseerde hoeveelheid CBD per capsule, wat de dosering eenvoudig maakt. Doordat de CBD via het maag-darmkanaal wordt opgenomen, is de biobeschikbaarheid vergelijkbaar met die van edibles, en is het first-pass effect van toepassing.

Sublinguaal

Sublinguaal betekent ‘onder de tong’. Bij sublinguaal gebruik worden CBD-druppels onder de tong geplaatst en daar 30 tot 60 seconden vastgehouden voordat ze worden doorgeslikt. Via het slijmvlies onder de tong kunnen stoffen relatief snel worden opgenomen in de bloedbaan, met een hogere biobeschikbaarheid dan bij inslikken door het omzeilen van het first-pass effect.

Superkritische CO2-extractie

Superkritische CO2-extractie is de meest gebruikte variant van CO2-extractie. Hierbij wordt CO2 boven het kritische punt gebracht (31°C en 74 bar), waardoor het eigenschappen krijgt van zowel een gas als een vloeistof en als oplosmiddel kan fungeren. Deze methode biedt nauwkeurige controle over welke stoffen worden geëxtraheerd en laat geen chemische residuen achter.

Suppositoria

Suppositoria (zetpillen) zijn een toedieningsvorm waarbij CBD rectaal of vaginaal wordt ingebracht. Deze methode omzeilt het first-pass effect grotendeels, wat kan resulteren in een hogere biobeschikbaarheid. Suppositoria worden minder gangbaar gebruikt maar kunnen een optie zijn voor wie orale inname niet verdraagt.

Synthetische cannabinoïden

Synthetische cannabinoïden zijn in een laboratorium geproduceerde stoffen die de werking van natuurlijke cannabinoïden nabootsen. Ze zijn chemisch niet identiek aan fytocannabinoïden en kunnen veel sterker en onvoorspelbaarder werken. Synthetische cannabinoïden worden niet gebruikt in legale CBD-producten en zijn in veel landen verboden. Kies altijd voor producten met een COA dat de natuurlijke herkomst bevestigt.

Terpeenprofiel

Het terpeenprofiel is de specifieke samenstelling en verhouding van terpenen in een CBD-product of hennep-cultivar. Elk terpeenprofiel is uniek en beïnvloedt de geur, smaak en mogelijk het entourage-effect. Het terpeenprofiel wordt soms vermeld op het COA en is een kwaliteitsindicator voor full spectrum-producten.

Terpenen

Terpenen zijn aromatische verbindingen die verantwoordelijk zijn voor de geur en smaak van planten — ook van hennep. Bekende terpenen in cannabis zijn onder meer myrceen, limoneen, linalool, pineen en caryofylleen. Terpenen komen voor in full spectrum– en breed spectrum-producten en spelen een rol bij het entourage-effect.

Terpinoleen

Terpinoleen is een terpeen met een complex aroma dat kruidig, bloemig en licht citrusachtig is. Het komt voor in hennep, maar ook in komijn, sering en appels. Terpinoleen is minder dominant aanwezig dan myrceen of limoneen, maar draagt bij aan het terpeenprofiel van bepaalde cultivars.

THC (Tetrahydrocannabinol)

THC is de psychoactieve cannabinoïde in cannabis die verantwoordelijk is voor het ‘high’-gevoel. De meest voorkomende vorm is delta-9-THC. In de EU geldt voor industriële hennep een maximale THC-grens van 0,2%; in Nederland hanteert de overheid een strengere norm van 0,05% voor CBD-producten. Full spectrum CBD-oliën bevatten een spoorhoeveelheid THC binnen deze wettelijke limieten.

THCA (Tetrahydrocannabinolzuur)

THCA is de ruwe, niet-psychoactieve zuurvorm van THC zoals deze in de levende hennepplant voorkomt. Via decarboxylatie (verhitting) wordt THCA omgezet in het psychoactieve THC. Net als CBDA trekt THCA wetenschappelijke interesse als zelfstandige stof. In HPLC-analyses wordt THCA apart van THC gemeten.

Tinctuur

Een tinctuur is een vloeibaar extract waarbij werkzame stoffen zijn opgelost in alcohol of een andere vloeistof. In de CBD-wereld wordt de term soms gebruikt als synoniem voor CBD-olie, hoewel een echte tinctuur op alcoholbasis is. Tincturen worden doorgaans sublinguaal toegediend met een druppelpipet voor nauwkeurige dosering.

Titratie (dosering opbouwen)

Titratie is de methode waarbij je met een lage dosis CBD begint en deze geleidelijk verhoogt tot je het gewenste effect bereikt. Dit wordt ook wel ‘start low, go slow’ genoemd. Titratie is de aanbevolen aanpak omdat de optimale dosering per persoon kan verschillen, mede door individuele verschillen in biobeschikbaarheid en het bifasisch effect. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of apotheker.

Topical (uitwendig)

Topical (uitwendig) verwijst naar CBD-producten die op de huid worden aangebracht, zoals crèmes, balsems, lotions en zalven. Bij topische toepassing wordt CBD lokaal opgenomen via de huid. In tegenstelling tot transdermale producten bereiken reguliere topicals doorgaans niet de algemene bloedbaan.

Traceerbaarheid

Traceerbaarheid is het vermogen om een CBD-product door de gehele productieketen te volgen — van hennepteelt en biomassa tot eindproduct. Dit omvat het batchnummer, certificaat van herkomst en COA. Volledige traceerbaarheid is een kenmerk van betrouwbare CBD-merken en wordt vereist door GMP-normen.

Transdermaal

Transdermale CBD-producten, zoals pleisters, zijn ontworpen om CBD door de huid heen in de bloedbaan te brengen. In tegenstelling tot reguliere topicals hebben transdermale producten als doel een systemisch (lichaamswijd) effect te bereiken. De biobeschikbaarheid kan bij transdermale toediening hoger zijn dan bij orale inname, omdat het first-pass effect wordt omzeild.

Trichomen

Trichomen zijn de kleine, harsachtige klierharen op de bloemen en bladeren van de hennepplant. In deze trichomen worden cannabinoïden, terpenen en flavonoïden aangemaakt en opgeslagen. De kwaliteit en rijpheid van trichomen is een indicator voor de kwaliteit van de biomassa en daarmee van het eindproduct.

Uptake (opname)

Uptake verwijst naar de opname van CBD door het lichaam in de bloedbaan. De mate van uptake wordt bepaald door de biobeschikbaarheid, die afhangt van de toedieningsvorm: sublinguaal, oraal, transdermaal of via inhalatie. Technologieën zoals nanoemulsie en liposomaal CBD zijn gericht op het verbeteren van de uptake.

Voedingssupplement

Een voedingssupplement is een product dat bedoeld is als aanvulling op de normale voeding en geconcentreerde voedingsstoffen of andere stoffen met een fysiologisch effect bevat. CBD-producten worden in Nederland vaak als voedingssupplement verkocht en moeten daarbij voldoen aan de Warenwet en de etiketteringsregels van de NVWA. Er mogen geen onbewezen gezondheidsclaims worden gemaakt.

Warenwet

De Warenwet is de Nederlandse wet die eisen stelt aan de veiligheid en etikettering van levensmiddelen en consumentenproducten. CBD-producten die als voedingssupplement worden verkocht, moeten voldoen aan de Warenwet. De NVWA handhaaft de naleving van deze wet, inclusief regels rondom ingrediëntendeclaratie, gezondheidsclaims en voedselveiligheid.

Wateroplosbaar CBD (water-soluble)

Wateroplosbaar CBD is een formulering waarbij CBD — dat van nature vetoplosbaar is — geschikt wordt gemaakt voor oplossing in water. Dit wordt bereikt via technologieën zoals nanoemulsie of liposomale inkapseling. Wateroplosbare CBD kan een snellere opname en hogere biobeschikbaarheid bieden en wordt onder meer gebruikt in dranken en watergebaseerde producten.

Winterisatie

Winterisatie is een zuiveringsstap waarbij crude oil wordt gemengd met ethanol en vervolgens sterk gekoeld (tot circa -20°C). Hierdoor stollen wassen, vetten en lipiden, die vervolgens worden uitgefilterd. Het resultaat is een schoner extract dat gereed is voor verdere destillatie. De naam verwijst naar het ‘bevriezen’ dat bij dit proces plaatsvindt.

Zuiverheidstest

Een zuiverheidstest is een laboratoriumanalyse die controleert of een CBD-product vrij is van ongewenste stoffen zoals zware metalen, pesticiden, schimmels en restanten van oplosmiddelen. De resultaten worden vastgelegd in een Certificate of Analysis (COA). Een transparant merk maakt deze testresultaten openbaar. Bekijk onze COA-pagina voor voorbeelden.

Deze woordenlijst bevat meer dan 100 termen en wordt regelmatig bijgewerkt. Mis je een term? Neem dan contact met ons op.