De wereld van CBD kent veel vaktermen en afkortingen. In deze uitgebreide woordenlijst vind je heldere uitleg bij meer dan 100 begrippen — van cannabinoïden en terpenen tot extractiemethoden en regelgeving. Handig als naslagwerk voor zowel beginners als ervaren gebruikers. Gebruik Ctrl+F (of ⌘+F op Mac) om snel een term te vinden.
2-AG (2-Arachidonoylglycerol)
2-AG is een van de twee belangrijkste endocannabinoïden die het menselijk lichaam zelf aanmaakt. Het bindt aan zowel CB1- als CB2-receptoren en komt in hogere concentraties voor dan anandamide. 2-AG speelt een rol in het endocannabinoïde systeem bij de regulatie van diverse fysiologische processen.
Adaptogeen
Een adaptogeen is een natuurlijke stof die het lichaam kan ondersteunen bij het aanpassen aan stress en het handhaven van homeostase. Hoewel CBD soms in de context van adaptogenen wordt genoemd, is het strikt genomen niet als zodanig geclassificeerd. De term wordt in de supplementenwereld breed gebruikt voor diverse plantaardige stoffen.
Anandamide (AEA)
Anandamide (arachidonoylethanolamide) is een endocannabinoïde — een cannabinoïde die het lichaam zelf produceert. De naam komt van het Sanskrietwoord ‘ananda’, dat gelukzaligheid betekent. Anandamide bindt voornamelijk aan CB1-receptoren en wordt snel afgebroken door het enzym FAAH. Het is naast 2-AG de bekendste lichaamseigen cannabinoïde.
Batchnummer
Een batchnummer (of lotnummer) is een unieke code die aan een specifieke productiecharge wordt toegekend. Hiermee kan een CBD-product worden herleid tot de exacte productieomstandigheden, grondstoffen en kwaliteitscontroles. Een batchnummer is essentieel voor traceerbaarheid en maakt het mogelijk om het bijbehorende COA op te vragen.
Bifasisch effect
Het bifasisch effect houdt in dat een stof bij lage en hoge doseringen tegengestelde effecten kan hebben. Bij CBD wordt soms gerapporteerd dat lage doses een ander effect geven dan hoge doses. Dit is een van de redenen waarom titratie (geleidelijk opbouwen van de dosering) wordt aanbevolen.
Biobeschikbaarheid
Biobeschikbaarheid beschrijft welk deel van een toegediende stof onveranderd de systemische bloedbaan bereikt. Bij CBD hangt dit onder meer af van formulering, toediening en voeding. Opname via mondslijmvlies kan het first-pass effect deels omzeilen, maar 'onder de tong' garandeert geen hogere opname voor iedere olie. Ook nanoemulsie en liposomaal CBD moeten per formulering worden beoordeeld; meer blootstelling is niet automatisch beter of veiliger.
Biologisch gecertificeerd
Biologische certificering betreft vastgelegde productie-eisen en een specifieke onderneming, activiteit en productcategorie. Biologisch geteelde hennep maakt een eindproduct niet automatisch gecertificeerd. Controleer het actuele certificaat, de bevoegde controleorganisatie en de reikwijdte. Skal houdt in Nederland toezicht; een certificaat is geen garantie dat ieder residu afwezig is.
Biomassa
In de CBD-industrie verwijst biomassa naar het ruwe, geoogste plantmateriaal van hennep — meestal gedroogde bloemen, bladeren en stengels. De kwaliteit van de biomassa bepaalt in grote mate de kwaliteit van het eindproduct. Biomassa wordt verwerkt via extractiemethoden zoals CO2-extractie of ethanol-extractie om cannabinoïden te isoleren.
Bisabolol
Bisabolol (alfa-bisabolol) is een terpeen dat voorkomt in hennep en ook in kamille. Het heeft een zachte, bloemige geur. Bisabolol wordt in de cosmetica-industrie veel gebruikt vanwege de milde eigenschappen en komt voor in sommige full spectrum CBD-producten als onderdeel van het terpeenprofiel.
Breed spectrum (Broad Spectrum)
Een extract met meerdere plantenstoffen, doorgaans na een stap gericht op THC-verwijdering. De precieze samenstelling verschilt per fabrikant. 'THC niet aangetoond' betekent onder de gebruikte meetgrens, niet bewezen absoluut nul. Een entourage-effect is evenmin gegarandeerd. Bekijk onze keuzehulp voor het vergelijken van extracttypen.
Buccaal
Buccaal betekent ‘via het wangslijmvlies’. Bij buccale toediening wordt een CBD-product tegen de binnenkant van de wang geplaatst, waar het via het slijmvlies wordt opgenomen. Dit is vergelijkbaar met sublinguale toediening en kan eveneens een hogere biobeschikbaarheid bieden dan inslikken.
Cannabidiol (CBD)
CBD is een van de meest voorkomende cannabinoïden in de hennepplant. Het is een niet-psychoactieve stof — het veroorzaakt dus geen ‘high’. CBD wordt gewonnen uit industriële hennep en verwerkt in onder meer oliën, capsules en crèmes. In de ruwe plant komt CBD voor als CBDA, dat via decarboxylatie wordt omgezet naar CBD.
Cannabinoïden
Cannabinoïden zijn een groep chemische verbindingen die van nature voorkomen in de cannabisplant (fytocannabinoïden). De bekendste zijn CBD en THC, maar er zijn er meer dan honderd geïdentificeerd, waaronder CBG, CBN en CBC. Deze stoffen werken in op het endocannabinoïde systeem in het menselijk lichaam.
Cannabis indica
Cannabis indica is een van de oorspronkelijke classificaties van de cannabisplant, naast Cannabis sativa. Indica-variëteiten zijn van oudsher compacter van groei en afkomstig uit bergachtige regio’s. In de moderne hennepteelt wordt steeds vaker gesproken van cultivars in plaats van het indica/sativa-onderscheid, omdat de meeste planten inmiddels kruisingen zijn.
Cannabis sativa
Cannabis sativa is de wetenschappelijke naam voor de hennepplant en de meest gebruikte classificatie in de CBD-industrie. Industriële hennep (Cannabis sativa L.) is de wettelijk toegestane variant met een laag THC-gehalte. Sativa-variëteiten worden gekenmerkt door een langere groei en worden wereldwijd geteeld voor zowel vezels als cannabinoïden.
Caryofylleen (bèta-caryofylleen)
Bèta-caryofylleen is een terpeen met een kruidig, peperachtig aroma dat voorkomt in hennep, zwarte peper en kruidnagel. Het is uniek onder de terpenen omdat het ook kan binden aan CB2-receptoren, waardoor het soms als ‘dieet-cannabinoïde’ wordt omschreven. Caryofylleen draagt bij aan het terpeenprofiel van full spectrum-producten.
CB1 en CB2 receptoren
CB1- en CB2-receptoren zijn onderdeel van het endocannabinoïde systeem (ECS). CB1-receptoren bevinden zich voornamelijk in de hersenen en het zenuwstelsel. CB2-receptoren komen vooral voor in het immuunsysteem en perifere organen. Cannabinoïden zoals anandamide en 2-AG werken als agonisten op deze receptoren.
CBC (Cannabichromeen)
CBC is een cannabinoïde die in kleinere hoeveelheden in hennep voorkomt en niet bekendstaat om een THC-achtige high. Het kan onderdeel zijn van een full spectrum-extract. Zijn aanwezigheid alleen bewijst geen entourage-effect.
CBD-crème / balsem
CBD-crème en -balsem zijn topische (uitwendige) producten waarbij CBD is verwerkt in een crème- of balsemdraagmiddel. Ze worden aangebracht op de huid en zijn bedoeld voor lokale toepassing. De CBD wordt via de huid opgenomen, maar bereikt doorgaans niet de algemene bloedbaan. Bekijk ons aanbod in de CBD-crème categorie.
CBD-e-liquid / vape
CBD-e-liquid is een vloeistof met CBD die is ontworpen voor gebruik in een e-sigaret of vaporizer. Bij verdampen (vapen) wordt CBD via de longen opgenomen, wat resulteert in een relatief hoge biobeschikbaarheid en snel effect. Let op: de lange-termijn effecten van vapen zijn nog niet volledig onderzocht.
CBD-pasta
CBD-pasta is een geconcentreerde vorm van CBD-extract met een dikke, pastaachtige consistentie. Pasta’s bevatten doorgaans een hoger CBD-percentage dan reguliere oliën (vaak 20-50%) en worden in kleine hoeveelheden sublinguaal of buccaal toegediend. Door de hoge concentratie is nauwkeurige dosering belangrijk.
CBDA (Cannabidiolzuur)
CBDA is de ruwe, zure voorloper van CBD zoals deze van nature in de levende hennepplant voorkomt. Via decarboxylatie (verhitting) wordt CBDA omgezet in CBD. Er is groeiende wetenschappelijke interesse in CBDA als zelfstandige stof. Sommige producenten bieden ‘raw’ of onverhitte producten aan die CBDA bevatten.
CBG (Cannabigerol)
CBG wordt beschouwd als de ‘moeder-cannabinoïde’ omdat CBGA (de zure vorm) de voorloper is waaruit andere cannabinoïden zoals CBD en THC worden gevormd. CBG komt in kleine hoeveelheden voor in de volgroeide plant en is niet-psychoactief. Er zijn inmiddels ook specifieke CBG-oliën en cultivars met een hoger CBG-gehalte op de markt.
CBN (Cannabinol)
CBN ontstaat wanneer THC oxideert — bijvoorbeeld door veroudering of blootstelling aan licht en lucht. Het is een milde, niet-psychoactieve cannabinoïde. CBN wordt in de markt vaak geassocieerd met nachtrust-producten, hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor nog beperkt is. Het komt in kleine hoeveelheden voor in full spectrum-extracten.
Certificaat van herkomst
Een certificaat van herkomst documenteert waar de gebruikte hennep is geteeld en verwerkt. Dit biedt transparantie over de oorsprong van het uitgangsmateriaal en is een onderdeel van de traceerbaarheid in de productieketen. In combinatie met een COA en batchnummer geeft het een compleet beeld van de productkwaliteit.
Certificate of Analysis (COA)
Een COA is een analysecertificaat met resultaten voor een onderzocht monster. Controleer laboratorium, product, batch, datum, analysemethoden en meetgrenzen. Sommige rapporten meten alleen cannabinoïden; zware metalen, pesticiden of micro-organismen zijn niet automatisch meebepaald. Ook onafhankelijkheid moet blijken uit de herkomst van het rapport. Bekijk onze COA-pagina voor meer informatie.
Chromatografie
Chromatografie is een scheidingstechniek die in de CBD-industrie wordt gebruikt om individuele cannabinoïden te isoleren uit een extract. Veelgebruikte vormen zijn kolomchromatografie en HPLC. Met chromatografie kan bijvoorbeeld THC uit een extract worden verwijderd om een breed spectrum-product te maken, of kan zuiver CBD-isolaat worden geproduceerd.
CO2-extractie
Bij CO2-extractie wordt kooldioxide onder druk als oplosmiddel gebruikt om stoffen uit hennep te winnen. Temperatuur en druk bepalen mede de samenstelling. CO2 kan na extractie worden afgescheiden, maar de methode alleen garandeert geen afwezigheid van verontreinigingen in het eindproduct. Zie ook superkritische CO2-extractie.
Crude oil (ruwe CBD-olie)
Crude oil is het ruwe, onbewerkte extract dat direct na CO2- of ethanol-extractie wordt verkregen. Dit donkere, dikke extract bevat cannabinoïden, terpenen, wassen, vetten en chlorofyl. Crude oil wordt verder gezuiverd via winterisatie en destillatie om een geraffineerd destillaat te verkrijgen.
Cultivar (ras)
Een cultivar is een specifiek gekweekt plantenras met gewenste eigenschappen, zoals een hoog CBD-gehalte of een bepaald terpeenprofiel. In de hennepindustrie worden cultivars geselecteerd op basis van cannabinoïdesamenstelling, opbrengst en groeikenmerken. De termen indica en sativa worden steeds vaker vervangen door specifieke cultivarnamen.
Decarboxylatie
Decarboxylatie is het proces waarbij ruwe cannabinoïden (zoals CBDA) worden omgezet in hun actieve vorm (zoals CBD) door verhitting. In de rauwe plant komen cannabinoïden namelijk voor in hun zuurvorm. Dit proces vindt plaats tijdens extractie of kan bewust worden toegepast bij de verwerking van hennep.
Delta-8-THC
Delta-8-THC is een minder voorkomende variant van THC met een iets andere molecuulstructuur dan het gangbare delta-9-THC. Het heeft mildere psychoactieve eigenschappen. In de EU en Nederland valt delta-8-THC onder dezelfde regelgeving als THC. Het komt in zeer kleine hoeveelheden van nature voor in de hennepplant.
Delta-9-THC
Delta-9-THC is de bekendste vorm van THC, die de cannabis-high veroorzaakt. Kijk op een analyse of uitsluitend delta-9-THC is gemeten of ook THCA en berekend totaal-THC. Een genoemd percentage alleen bepaalt niet de wettelijke status van een eindproduct.
Derde-partij testen (third-party testing)
Derde-partij testen houdt in dat een CBD-product wordt geanalyseerd door een onafhankelijk, extern laboratorium — niet door de fabrikant zelf. Dit is de betrouwbaarste manier om de samenstelling en zuiverheid te verifiëren. De resultaten worden vastgelegd in een COA. Bekijk op onze COA-pagina hoe je testresultaten kunt lezen.
Destillaat
CBD-destillaat is een geraffineerd extract dat is gezuiverd via destillatie. Het bevat doorgaans 70-90% CBD en heeft een goudachtige kleur en stroperige textuur. Destillaat wordt gebruikt als basis voor veel CBD-producten, waaronder oliën, softgels en edibles. Het is zuiverder dan crude oil maar minder puur dan isolaat.
Destillatie (korte pad)
Korte-pad-destillatie (short path distillation) is een zuiveringstechniek waarbij crude oil onder vacuüm wordt verhit om cannabinoïden te scheiden van ongewenste stoffen. Door het vacuüm kan bij lagere temperaturen worden gewerkt, wat de kwaliteit van het extract beschermt. Het resultaat is een geconcentreerd destillaat met een hoog CBD-gehalte.
Draagolie
Een draagolie is de basisolie waarin CBD-extract wordt opgelost om het gebruiksklaar te maken. Veelgebruikte draagolieën zijn hennepzaadolie en MCT-olie. De keuze van draagolie kan de smaak, opname en houdbaarheid van het eindproduct beïnvloeden. Lees meer in onze keuzehulp.
Edibles (eetbare CBD-producten)
Edibles zijn eetbare producten waaraan CBD is toegevoegd, zoals gummies, chocolade of koekjes. Bij edibles wordt CBD via het maag-darmkanaal opgenomen, wat langer duurt dan sublinguale toediening maar ook langer kan aanhouden. Houd er rekening mee dat de biobeschikbaarheid lager is door het first-pass effect.
EFSA (European Food Safety Authority)
EFSA is de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid en verricht wetenschappelijke risicobeoordelingen, onder meer bij Novel Food-aanvragen. Markttoegang wordt verleend via de Europese toelatingsprocedure, niet door opname in de statuscatalogus. Een veiligheidsbeoordeling is bovendien geen bewijs van werkzaamheid.
Endocannabinoïde systeem (ECS)
Het endocannabinoïde systeem is een biologisch signaalsysteem dat bij alle zoogdieren aanwezig is. Het bestaat uit endocannabinoïden (lichaamseigen stoffen), CB1- en CB2-receptoren en enzymen. Het ECS speelt een rol bij het reguleren van diverse lichaamsprocessen en het handhaven van homeostase. Fytocannabinoïden uit de hennepplant kunnen op dit systeem inwerken.
Endocannabinoïden
Endocannabinoïden zijn cannabinoïden die het menselijk lichaam zelf aanmaakt. De twee bekendste zijn anandamide (AEA) en 2-AG. Ze functioneren als signaalmoleculen in het endocannabinoïde systeem en binden aan CB1- en CB2-receptoren. In tegenstelling tot fytocannabinoïden worden ze ‘on demand’ aangemaakt en snel weer afgebroken.
Entourage-effect
Het entourage-effect is de hypothese dat bestanddelen van cannabis elkaars effecten beïnvloeden. Cel- en muisonderzoek vond bij bepaalde terpenen aanvullende effecten met een cannabinoïde-agonist. Andere receptorproeven vonden de onderzochte interacties niet. Dit bewijst geen algemene superioriteit van full spectrum boven isolaat bij mensen; samenstelling, dosis en uitkomstmaat zijn bepalend.
Ethanol-extractie
Bij ethanol-extractie wordt ethanol (zuivere alcohol) als oplosmiddel gebruikt om cannabinoïden en andere stoffen uit de hennepplant op te lossen. Het is een veelgebruikte, efficiënte extractiemethode die geschikt is voor grote volumes biomassa. Na extractie wordt de ethanol verdampt, waarna het extract verder wordt gezuiverd via winterisatie en destillatie.
EU Novel Food Catalogue
De statuscatalogus van de Europese Commissie helpt bij de beoordeling of een voedingsmiddel nieuw is. Het is geen lijst met verkoopvergunningen. De Unielijst vermeldt toegelaten nieuwe voedingsmiddelen en hun voorwaarden. De NVWA licht dit onderscheid toe.
First-pass effect
Het first-pass effect is omzetting in onder meer darmwand en lever voordat een stof de systemische bloedbaan bereikt. Het kan de hoeveelheid onveranderde CBD na inslikken beperken. Het deel dat rechtstreeks via mondslijmvlies wordt opgenomen kan deze eerste passage omzeilen, maar de mate daarvan is productafhankelijk.
Flavonoïden
Flavonoïden zijn plantaardige verbindingen die onder meer bijdragen aan kleur en smaak. In cannabis komen onder meer cannflavine A en B voor. Of deze aanwezig zijn in een winkelproduct hangt af van het extract; hun mogelijke bijdrage aan een entourage-effect moet afzonderlijk worden onderzocht.
Full spectrum
Full spectrum is een benaming voor een breed plantenextract met meerdere cannabinoïden en andere bestanddelen, waaronder mogelijk THC. De naam betekent niet dat letterlijk alle plantenstoffen aanwezig zijn of dat wettelijke naleving vaststaat. Het mogelijke entourage-effect is onderwerp van onderzoek. Vergelijk samenstelling en batchrapporten via onze keuzehulp.
Fytocannabinoïden
Fytocannabinoïden zijn cannabinoïden die van nature in planten voorkomen, met name in de cannabisplant. Voorbeelden zijn CBD, THC, CBG, CBC en CBN. Ze onderscheiden zich van endocannabinoïden (lichaamseigen) en synthetische cannabinoïden (in een laboratorium gemaakt). Er zijn meer dan honderd verschillende fytocannabinoïden geïdentificeerd.
GC-MS (Gaschromatografie-massaspectrometrie)
GC-MS is een analytische techniek die wordt gebruikt om de samenstelling van CBD-producten nauwkeurig te bepalen. De methode combineert gaschromatografie (scheiding van stoffen) met massaspectrometrie (identificatie). GC-MS wordt samen met HPLC ingezet bij derde-partij testen en de resultaten worden gerapporteerd op het COA.
Geraniol
Geraniol is een terpeen met een bloemig, rozenachtig aroma dat voorkomt in hennep, rozen en geraniums. Het wordt gebruikt in parfum en cosmetica en kan onderdeel zijn van het terpeenprofiel. Onderzoek naar interacties met cannabinoïden staat beschreven bij entourage-effect.
Gezondheidsclaim
Een gezondheidsclaim legt een verband tussen een voedingsmiddel en gezondheid. Toegelaten EU-claims hebben specifieke gebruiksvoorwaarden; EFSA beoordeelt de wetenschap maar verleent niet zelfstandig de toestemming. Een wetenschappelijk artikel is dus geen reclamevergunning. Medische claims over ziektebehandeling zijn bij levensmiddelen verboden.
GMP (Good Manufacturing Practice)
GMP staat voor Good Manufacturing Practice en is een kwaliteitsnorm voor de productie van voedingsmiddelen, supplementen en farmaceutische producten. GMP-certificering betekent dat een fabrikant werkt volgens strikte protocollen voor hygiëne, kwaliteitscontrole en traceerbaarheid. Voor CBD-producten is GMP-certificering een belangrijk kwaliteitskenmerk, vaak in combinatie met ISO-certificering.
Halfwaardetijd
De halfwaardetijd is de tijd waarin de gemeten concentratie van een stof in een bepaalde fase tot de helft daalt. Bij CBD hangt de schatting af van toediening, gebruiksduur en meetperiode. Een universeel bereik van 18-32 uur past niet bij alle onderzoeken. Ophoping bij herhaald gebruik is mogelijk; halfwaardetijd bepaalt niet hoelang een gewenst effect duurt.
Heavy metals test (zware metalen test)
Een heavy metals test meet geselecteerde elementen, bijvoorbeeld lood, kwik, cadmium en arseen. Controleer welke stoffen zijn onderzocht en vergelijk eenheden en meetgrenzen met de toepasselijke specificaties. De resultaten kunnen apart of op het COA staan. Zie ook pesticidenscreening en microbiologische test.
Hennep
Hennep (Cannabis sativa L.) wordt geteeld voor onder meer vezels, zaden en cannabinoïden. Industriële rassen hebben een laag THC-gehalte; de Europese landbouwregels hanteren 0,3% binnen hun toepassingsgebied. Die teeltgrens is geen algemene grens voor de verkoop van CBD-eindproducten.
Hennepvezel
Hennepvezel wordt gewonnen uit de stengel van de hennepplant en is een van de oudste textielmaterialen ter wereld. Hennepvezels zijn sterk, duurzaam en biologisch afbreekbaar. Hoewel hennepvezel geen cannabinoïden bevat, illustreert het de veelzijdigheid van de hennepplant naast CBD-productie.
Hennepzaad
Hennepzaden zijn de zaden van de hennepplant en worden beschouwd als een voedzaam supervoedsel. Ze zijn rijk aan eiwitten, vezels en essentiële vetzuren. Uit hennepzaden wordt hennepzaadolie geperst. Hennepzaden bevatten zelf geen noemenswaardige hoeveelheden cannabinoïden.
Hennepzaadolie
Hennepzaadolie wordt koudgeperst uit de zaden van de hennepplant en bevat zelf geen noemenswaardige hoeveelheden cannabinoïden. Het is rijk aan omega-3 en omega-6 vetzuren en wordt vaak gebruikt als draagolie voor CBD-producten. Let op: hennepzaadolie is niet hetzelfde als CBD-olie.
Homeostase
Homeostase is het vermogen van het lichaam om een stabiel intern evenwicht te handhaven, ondanks veranderingen in de omgeving. Het endocannabinoïde systeem (ECS) speelt een rol bij het reguleren van deze balans. Het concept homeostase wordt vaak genoemd in de context van hoe cannabinoïden inwerken op het lichaam.
Houdbaarheid / THT
Houdbaarheid hangt af van samenstelling, verpakking en opslag. Volg de datum en bewaarvoorwaarden van de fabrikant, inclusief de aanwijzing na opening. THT gaat over kwaliteit; TGT over veiligheid. Een overschreden THT garandeert geen behouden CBD-gehalte. Het verschil tussen THT en TGT lichten we toe bij onze producten met korting door een korte houdbaarheid.
HPLC (High-Performance Liquid Chromatography)
HPLC is een geavanceerde analysetechniek die in de CBD-industrie wordt gebruikt om cannabinoïdegehaltes nauwkeurig te meten. In tegenstelling tot GC-MS werkt HPLC zonder verhitting, waardoor ook zure vormen zoals CBDA en THCA intact kunnen worden gemeten. HPLC-resultaten vormen vaak de basis van het COA.
Humuleen
Humuleen (alfa-humuleen) is een terpeen met een aards, houtachtig en kruidig aroma dat ook voorkomt in hop, salie en ginseng. Het is chemisch verwant aan bèta-caryofylleen. Humuleen draagt bij aan de karakteristieke geur van hennep en is onderdeel van het terpeenprofiel in full spectrum-producten.
ISO-certificering
ISO publiceert normen, bijvoorbeeld ISO 9001 voor kwaliteitsmanagement en ISO 22000 voor voedselveiligheidsmanagement. Controleer certificaat, looptijd en reikwijdte. Laboratoriumaccreditatie volgens ISO/IEC 17025 gaat over competentie voor onderzoek en kalibratie; dat is iets anders dan een productcertificaat of bewijs van medische werkzaamheid.
Isolaat (CBD-isolaat)
CBD-isolaat is sterk gezuiverde cannabidiol, vaak rond 99% zuiverheid, bijvoorbeeld in kristalvorm. Controleer het gehalte en reststoffen in de analyse. Het heeft niet het brede plantenprofiel van een extract; dat bewijst niet dat het minder werkzaam is. Voor olie wordt isolaat verdund in een draagolie.
KOAG/KAG
KOAG/KAG is de voormalige naam van de Keuringsraad Kennis en Advies Gezondheidsreclame. De Keuringsraad toetst reclame-uitingen; dit is geen geneesmiddelenregistratie of productveiligheidskeuring. Zie gezondheidsclaim voor het onderscheid tussen wetenschappelijke onderbouwing, toegestane claims en verboden medische beloften.
Koudgeperst
Koudgeperst betekent dat een olie is gewonnen door mechanisch persen bij lage temperatuur, zonder gebruik van chemicaliën of warmte. Hennepzaadolie wordt vaak koudgeperst om de voedingswaarde en smaak te behouden. Let op: koudpersing wordt gebruikt voor de draagolie, niet voor het winnen van CBD zelf — daarvoor zijn extractiemethoden zoals CO2-extractie nodig.
Limoneen
Limoneen is een terpeen met een fris, citrusachtig aroma dat voorkomt in hennep, citrusvruchten en jeneverbes. Het is een veelvoorkomend terpeen en kan bijdragen aan het terpeenprofiel. De aanwezigheid ervan bewijst niet zelfstandig een entourage-effect.
Linalool
Linalool is een terpeen met een bloemig, lavendelachtig aroma dat voorkomt in hennep, lavendel en basilicum. Het wordt gebruikt in aromatherapie en cosmetica. Het kan onderdeel zijn van het terpeenprofiel; zie entourage-effect voor de reikwijdte van onderzoek naar combinaties.
Liposomaal CBD
Liposomaal CBD is een formulering waarbij CBD-moleculen worden ingekapseld in liposomen — microscopisch kleine vetbolletjes die de celstructuur nabootsen. Deze technologie is gericht op het verhogen van de biobeschikbaarheid, omdat liposomen gemakkelijker door celmembranen worden opgenomen. Net als nanoemulsie is dit een innovatieve toedieningsvorm.
MCT-olie
MCT staat voor Medium Chain Triglycerides (middellange-keten triglyceriden). MCT-olie wordt onder meer uit kokosolie gewonnen en is een doorgaans neutraal smakende draagolie. De verwerking van MCT-vetten in het lichaam bewijst niet automatisch een snellere opname van de toegevoegde CBD. Vergelijk draagolieën in onze keuzehulp.
mg CBD (milligram)
De hoeveelheid CBD in een product wordt uitgedrukt in milligram (mg). Dit kan het totale gehalte per flesje zijn (bijv. 500 mg of 1000 mg) of de hoeveelheid per druppel of portie. Het mg-gehalte is essentieel om producten onderling te vergelijken en om de juiste dosering te bepalen.
Microbiologische test
Een microbiologische test onderzoekt geselecteerde micro-organismen, bijvoorbeeld gisten, schimmels of bacteriën. Kijk welke tests zijn uitgevoerd, met welke methode en grenswaarden. Een GMP-vermelding garandeert geen foutloze batch; de daadwerkelijke resultaten moeten blijken uit het rapport.
Microdosering
Microdosering is het innemen van zeer kleine hoeveelheden CBD, vaak meerdere keren per dag. Het doel is om met een minimale dosis een gewenst effect te bereiken. Microdosering past goed bij het principe van titratie (start low, go slow) en houdt rekening met het bifasisch effect. Raadpleeg bij twijfel een arts of apotheker.
Myrceen
Myrceen is het meest voorkomende terpeen in hennep en heeft een aards, muskusachtig en kruidig aroma. Het komt ook voor in mango, tijm en citroengras. Myrceen wordt vaak genoemd in relatie tot het entourage-effect en is een belangrijk onderdeel van het terpeenprofiel van veel hennep-cultivars.
Nanoemulsie
Een nanoemulsie verdeelt zeer kleine druppeltjes van een vloeistoffase in een andere fase. CBD-moleculen worden daarbij niet zelf kleiner gemaakt. Een onderzoek met de specifieke Solutech-formulering vond snellere opname en hogere piekconcentraties dan bij de onderzochte MCT-olie. Dit is geen bewijs voor iedere nanoformulering, capsule of merk en geen garantie op een beter gezondheidseffect.
Nerolidol
Nerolidol (trans-nerolidol) is een terpeen met een houtachtig, fris en bloemig aroma dat voorkomt in hennep, jasmijn en thee. Het wordt in de cosmetica-industrie gebruikt als geurstof. In CBD-producten draagt nerolidol bij aan het terpeenprofiel en wordt het in verband gebracht met het entourage-effect.
Novel Food
Novel Food betreft levensmiddelen zonder significante consumptiegeschiedenis in de EU vóór 15 mei 1997 die onder de wettelijke categorieën vallen. De Europese novel-foodregels bepalen de toelatingsprocedure. Voor een CBD-ingrediënt moet de status en eventuele markttoegang worden gecontroleerd; de naam 'supplement' vormt geen uitzondering. Zie de statuscatalogus en Unielijst.
NVWA
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is de toezichthouder die in Nederland onder meer de voedselveiligheid en etikettering van voedingssupplementen controleert. De NVWA houdt ook toezicht op CBD-producten en handhaaft op basis van de Warenwet en Europese regelgeving. Producenten moeten voldoen aan de eisen voor etikettering, voedselveiligheid en mogen geen onbewezen gezondheidsclaims maken.
Ocimeen
Ocimeen is een terpeen met een zoet, kruidig en houtachtig aroma dat voorkomt in hennep, munt, peterselie en orchideeën. Het komt minder vaak voor dan myrceen of limoneen, maar draagt wel bij aan het complexe terpeenprofiel van bepaalde hennep-cultivars.
Olijfolie-extractie
Bij olijfolie-extractie wordt plantmateriaal in olijfolie verwerkt, doorgaans met warmte. De olie blijft in het product aanwezig, anders dan bij een verwijderd oplosmiddel. Concentratie en houdbaarheid hangen af van grondstof, proces en bewaring; de methode alleen is geen veiligheidskeuring.
Opiumwet
De Opiumwet regelt onder meer verboden handelingen met de daarin aangewezen middelen en uitzonderingen. De juridische indeling van hennep, extracten en eindproducten kan niet uitsluitend uit een THC-percentage worden afgeleid. Daarnaast kunnen voedsel-, cosmetica- of geneesmiddelenregels gelden. Een laboratoriumrapport is geen wettelijke ontheffing.
Pesticidenscreening
Een pesticidenscreening is een laboratoriumtest die controleert of een CBD-product residuen van bestrijdingsmiddelen bevat. Omdat hennep stoffen uit de bodem accumuleert, is deze test essentieel voor de voedselveiligheid. De resultaten maken deel uit van het COA en de bredere zuiverheidstest. Biologisch gecertificeerde producten bieden hierbij extra zekerheid.
Pineen (alfa/bèta)
Pineen is een terpeen met een fris, dennenboomachtig aroma, met onder meer alfa- en bèta-pineen als vormen. Het komt ook voor in dennennaalden, rozemarijn en basilicum en draagt bij aan het terpeenprofiel van henneprassen. Onderzoeksresultaten over één vorm of combinatie bewijzen geen algemeen entourage-effect.
Receptoragonist / -antagonist
Een agonist is een stof die een receptor activeert, terwijl een antagonist een receptor blokkeert. In de context van het endocannabinoïde systeem is THC bijvoorbeeld een partiële agonist van CB1-receptoren. CBD werkt complexer: het is geen directe agonist of antagonist, maar beïnvloedt receptoren op indirecte wijze. Dit onderscheid helpt verklaren waarom verschillende cannabinoïden uiteenlopende effecten hebben.
Remediatie
Remediatie is het proces waarbij ongewenste stoffen, zoals THC, pesticiden of zware metalen, uit een CBD-extract worden verwijderd. Dit kan via technieken als chromatografie of specifieke filtratie. Remediatie wordt bijvoorbeeld toegepast om van een full spectrum-extract een breed spectrum-product te maken door het THC te verwijderen.
Restoplosmiddelentest
Een restoplosmiddelentest controleert of een CBD-extract residuen bevat van oplosmiddelen die tijdens het extractieproces zijn gebruikt, zoals ethanol, butaan of propaan. Bij CO2-extractie zijn restoplosmiddelen doorgaans geen probleem, maar bij andere methoden is deze test essentieel. De resultaten worden vermeld op het COA als onderdeel van de zuiverheidstest.
Rick Simpson Olie (RSO)
Rick Simpson Olie is een geconcentreerd cannabisextract dat oorspronkelijk werd gemaakt met behulp van een oplosmiddel (zoals nafta of ethanol). RSO bevat doorgaans hoge concentraties THC en verschilt daarmee wezenlijk van reguliere CBD-olie. In Nederland valt RSO met een hoog THC-gehalte onder de Opiumwet.
SKAL (biologische certificering)
Skal Biocontrole houdt in Nederland toezicht op biologische productie binnen de Europese biologische regelgeving. Controleer welke producten en activiteiten onder het certificaat vallen. Buitenlandse ketenpartijen kunnen onder andere bevoegde controleorganisaties vallen. Cosmetica valt niet onder deze Europese biocertificering; een cosmeticakeurmerk moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Softgel
Een softgel is een zachte gelatinecapsule gevuld met CBD-olie of CBD-destillaat. Softgels bieden een voorgedoseerde hoeveelheid CBD per capsule, wat de dosering eenvoudig maakt. Doordat de CBD via het maag-darmkanaal wordt opgenomen, is de biobeschikbaarheid vergelijkbaar met die van edibles, en is het first-pass effect van toepassing.
Sublinguaal
Sublinguaal betekent 'onder de tong'. Volg bij druppels de tijdsaanwijzing van de fabrikant. Opname via het mondslijmvlies is mogelijk, maar een deel wordt doorgeslikt en opname hangt af van de formulering. De term alleen garandeert geen hogere biobeschikbaarheid dan orale toediening.
Superkritische CO2-extractie
Bij superkritische CO2-extractie wordt CO2 boven het kritische punt gebracht, ongeveer 31°C en 74 bar. De superkritische vloeistof kan als oplosmiddel dienen. Instellingen bieden controle over de extractie; de kwaliteit van het uiteindelijke product vereist daarnaast grondstof- en batchcontrole.
Suppositoria
Suppositoria (zetpillen) zijn een toedieningsvorm waarbij CBD rectaal of vaginaal wordt ingebracht. Deze methode omzeilt het first-pass effect grotendeels, wat kan resulteren in een hogere biobeschikbaarheid. Suppositoria worden minder gangbaar gebruikt maar kunnen een optie zijn voor wie orale inname niet verdraagt.
Synthetische cannabinoïden
Synthetische cannabinoïden worden chemisch gemaakt. De term kan zowel synthetisch geproduceerde CBD betreffen als andere, soms sterk werkende cannabinoïdereceptor-agonisten. Die groepen zijn niet onderling uitwisselbaar. Een standaard gehalteanalyse bewijst niet vanzelf de natuurlijke of synthetische herkomst; daarvoor is aanvullende keten- of analytische informatie nodig.
Terpeenprofiel
Het terpeenprofiel is de specifieke samenstelling en verhouding van terpenen in een CBD-product of hennep-cultivar. Elk terpeenprofiel is uniek en beïnvloedt de geur, smaak en mogelijk het entourage-effect. Het terpeenprofiel wordt soms vermeld op het COA en is een kwaliteitsindicator voor full spectrum-producten.
Terpenen
Terpenen zijn verbindingen die onder meer bijdragen aan geur en smaak van planten, ook hennep. Bekende voorbeelden zijn myrceen, limoneen, linalool, pineen en caryofylleen. Sommige extracten bevatten terpenen; mogelijke interacties met cannabinoïden worden onderzocht onder de noemer entourage-effect.
Terpinoleen
Terpinoleen is een terpeen met een complex aroma dat kruidig, bloemig en licht citrusachtig is. Het komt voor in hennep, maar ook in komijn, sering en appels. Terpinoleen is minder dominant aanwezig dan myrceen of limoneen, maar draagt bij aan het terpeenprofiel van bepaalde cultivars.
THC (Tetrahydrocannabinol)
THC is de cannabinoïde die de cannabis-high veroorzaakt; meestal wordt delta-9-THC bedoeld. Teeltgrenzen voor hennep zijn geen algemene verkoopgrenzen voor olie. Controleer bij een eindproduct het batchrapport, meetgrenzen en toepasselijke regels. 'Full spectrum' bewijst geen wettelijk toegestaan THC-gehalte.
THCA (Tetrahydrocannabinolzuur)
THCA is de ruwe, niet-psychoactieve zuurvorm van THC zoals deze in de levende hennepplant voorkomt. Via decarboxylatie (verhitting) wordt THCA omgezet in het psychoactieve THC. Net als CBDA trekt THCA wetenschappelijke interesse als zelfstandige stof. In HPLC-analyses wordt THCA apart van THC gemeten.
Tinctuur
Een tinctuur is een vloeibaar extract waarbij werkzame stoffen zijn opgelost in alcohol of een andere vloeistof. In de CBD-wereld wordt de term soms gebruikt als synoniem voor CBD-olie, hoewel een echte tinctuur op alcoholbasis is. Tincturen worden doorgaans sublinguaal toegediend met een druppelpipet voor nauwkeurige dosering.
Titratie (dosering opbouwen)
Titratie is het stapsgewijs aanpassen van een dosis op basis van effect en verdraagbaarheid. In medische behandeling gebeurt dit volgens een onderbouwd schema en begeleiding. 'Start low, go slow' bewijst geen universeel veilig schema voor winkelolie en betekent niet onbeperkt ophogen. Lees onze doseringsinformatie.
Topical (uitwendig)
Topical (uitwendig) verwijst naar CBD-producten die op de huid worden aangebracht, zoals crèmes, balsems, lotions en zalven. Bij topische toepassing wordt CBD lokaal opgenomen via de huid. In tegenstelling tot transdermale producten bereiken reguliere topicals doorgaans niet de algemene bloedbaan.
Traceerbaarheid
Traceerbaarheid is het vermogen om een CBD-product door de gehele productieketen te volgen — van hennepteelt en biomassa tot eindproduct. Dit omvat het batchnummer, certificaat van herkomst en COA. Volledige traceerbaarheid is een kenmerk van betrouwbare CBD-merken en wordt vereist door GMP-normen.
Transdermaal
Transdermale CBD-producten, zoals pleisters, zijn ontworpen om CBD door de huid heen in de bloedbaan te brengen. In tegenstelling tot reguliere topicals hebben transdermale producten als doel een systemisch (lichaamswijd) effect te bereiken. De biobeschikbaarheid kan bij transdermale toediening hoger zijn dan bij orale inname, omdat het first-pass effect wordt omzeild.
Trichomen
Trichomen zijn de kleine, harsachtige klierharen op de bloemen en bladeren van de hennepplant. In deze trichomen worden cannabinoïden, terpenen en flavonoïden aangemaakt en opgeslagen. De kwaliteit en rijpheid van trichomen is een indicator voor de kwaliteit van de biomassa en daarmee van het eindproduct.
Uptake (opname)
Uptake verwijst naar de opname van CBD door het lichaam in de bloedbaan. De mate van uptake wordt bepaald door de biobeschikbaarheid, die afhangt van de toedieningsvorm: sublinguaal, oraal, transdermaal of via inhalatie. Technologieën zoals nanoemulsie en liposomaal CBD zijn gericht op het verbeteren van de uptake.
Voedingssupplement
Een voedingssupplement is een product dat bedoeld is als aanvulling op de normale voeding en geconcentreerde voedingsstoffen of andere stoffen met een fysiologisch effect bevat. CBD-producten worden in Nederland vaak als voedingssupplement verkocht en moeten daarbij voldoen aan de Warenwet en de etiketteringsregels van de NVWA. Er mogen geen onbewezen gezondheidsclaims worden gemaakt.
Warenwet
De Warenwet is de Nederlandse wet die eisen stelt aan de veiligheid en etikettering van levensmiddelen en consumentenproducten. CBD-producten die als voedingssupplement worden verkocht, moeten voldoen aan de Warenwet. De NVWA handhaaft de naleving van deze wet, inclusief regels rondom ingrediëntendeclaratie, gezondheidsclaims en voedselveiligheid.
Wateroplosbaar CBD (water-soluble)
'Wateroplosbaar CBD' is vaak een marketingterm voor een formulering die CBD in water kan verdelen, bijvoorbeeld via nanoemulsie of liposomale inkapseling. Dat is niet altijd een echte moleculaire oplossing. Eventuele verschillen in opname moeten per formulering worden aangetoond.
Winterisatie
Winterisatie is een zuiveringsstap waarbij crude oil wordt gemengd met ethanol en vervolgens sterk gekoeld (tot circa -20°C). Hierdoor stollen wassen, vetten en lipiden, die vervolgens worden uitgefilterd. Het resultaat is een schoner extract dat gereed is voor verdere destillatie. De naam verwijst naar het ‘bevriezen’ dat bij dit proces plaatsvindt.
Zuiverheidstest
Een zuiverheidstest onderzoekt geselecteerde ongewenste stoffen, zoals zware metalen, pesticiden, micro-organismen of restoplosmiddelen. Controleer welke analyses daadwerkelijk zijn uitgevoerd. 'Niet aangetoond' is begrensd door de gebruikte methode, en is geen bewijs dat alle mogelijke verontreinigingen afwezig zijn. Zie het COA.
Deze woordenlijst bevat meer dan 100 termen en wordt regelmatig bijgewerkt. Mis je een term? Neem dan contact met ons op.