Heeft CBD effect op de rijvaardigheid?

In het kort

• CBD is niet psychoactief en heeft volgens wetenschappelijk onderzoek geen negatieve invloed op uw rijvaardigheid.
• De University of Sydney toonde in 2020 aan dat CBD, anders dan THC, geen effect heeft op het besturen van een voertuig.
• In Nederland is CBD legaal en wordt het niet getest bij een speekseltest van de politie.
• Kies altijd een betrouwbaar CBD olie product met een laboratoriumrapport zodat u zeker weet dat het THC-gehalte onder de wettelijke grens blijft.

Waarom deze vraag zo vaak wordt gesteld

CBD wordt gewonnen uit de hennepplant, en dat roept bij veel mensen direct associaties op met cannabis en de bekende "high". Die associatie is begrijpelijk, maar niet correct. CBD en THC zijn twee heel verschillende stoffen die op een fundamenteel andere manier werken in het menselijk lichaam. Toch is de onzekerheid groot: mag ik rijden na het gebruik van CBD? Kan de politie mij aanhouden? Loop ik risico met mijn rijbewijs of autoverzekering?

Deze vragen zijn extra relevant omdat steeds meer Nederlanders CBD gebruiken als onderdeel van hun dagelijkse routine. Volgens branchecijfers groeide de markt voor CBD producten in Europa de afgelopen jaren sterk. Wie dagelijks CBD olie inneemt en ook dagelijks de auto pakt, wil uiteraard weten of dat veilig en legaal is.

In dit artikel beantwoorden wij al deze vragen op basis van wetenschappelijk onderzoek, de Nederlandse wetgeving en praktische tips. Zo kunt u met een gerust hart de weg op.

Het verschil tussen CBD en THC

Om te begrijpen waarom CBD geen invloed heeft op de rijvaardigheid, is het belangrijk om het verschil te kennen tussen CBD (cannabidiol) en THC (tetrahydrocannabinol). Beide stoffen komen van nature voor in de cannabisplant, maar ze werken heel anders in uw lichaam.

THC is de stof die verantwoordelijk is voor het "high" gevoel. THC bindt zich direct aan de CB1-receptoren in uw hersenen. Dat verandert uw waarneming, vertraagt uw reactietijd en kan uw concentratie verminderen. Het is precies om die reden dat rijden onder invloed van THC gevaarlijk en verboden is.

CBD werkt op een heel andere manier. Het bindt zich niet (of nauwelijks) aan de CB1-receptoren. In plaats daarvan werkt CBD indirect op het endocannabinoïde systeem. Het gevolg: u wordt niet high, uw reactietijd verandert niet en uw concentratie blijft intact. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bevestigde in 2018 dat CBD geen misbruikpotentieel heeft en niet psychoactief is.

Wat zegt de wetenschap? Het onderzoek van de University of Sydney

Het meest toonaangevende onderzoek naar CBD en rijvaardigheid is uitgevoerd door de University of Sydney in samenwerking met de Universiteit van Maastricht. De resultaten werden in 2020 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA (Journal of the American Medical Association).

Opzet van het onderzoek

Onderzoekers onder leiding van Dr. Thomas Arkell voerden een dubbelblinde, placebo-gecontroleerde studie uit met 26 gezonde vrijwilligers. De deelnemers kregen vier verschillende behandelingen op willekeurige volgorde:

• Een placebo (geen werkzame stof)
• Alleen CBD (13,75 mg via verdamping)
• CBD samen met THC
• Alleen THC

Na inname voerden de deelnemers een gestandaardiseerde rijtest uit op de openbare weg in Maastricht. Dit is dezelfde rijtest die ook door verkeersinstanties wordt gebruikt om de invloed van medicijnen en andere stoffen op de rijvaardigheid te meten.

Resultaten

De conclusie was helder: CBD alleen had geen meetbaar effect op de rijvaardigheid. Deelnemers die alleen CBD kregen, presteerden net zo goed als de placebogroep. Ze hielden hun rijbaan even goed vast, reageerden even snel en maakten niet meer fouten.

THC daarentegen had wel een duidelijk negatief effect op de rijvaardigheid, maar alleen in de eerste 40 tot 100 minuten na inname. De combinatie van CBD en THC liet een vergelijkbaar patroon zien als THC alleen, wat aantoont dat CBD de negatieve effecten van THC niet versterkt.

Dit onderzoek is bijzonder belangrijk om twee redenen. Ten eerste is het een van de eerste studies die de effecten van CBD op de rijvaardigheid in echte verkeerssituaties heeft gemeten, in plaats van in een rijsimulator. Ten tweede werd de studie uitgevoerd met de gestandaardiseerde rijtest op de snelweg tussen Heerlen en Maastricht, een test die internationaal erkend is als de gouden standaard voor het meten van rijvaardigheid.

De onderzoekers keken specifiek naar de SDLP (Standard Deviation of Lateral Position), oftewel hoe goed deelnemers hun auto binnen de rijbaan hielden. Een hogere SDLP betekent meer slingeren en dus slechtere rijvaardigheid. Bij de CBD-groep was de SDLP niet significant anders dan bij de placebogroep, wat bevestigt dat CBD het rijgedrag niet beïnvloedt.

Ander onderzoek dat dit bevestigt

Het onderzoek van Arkell staat niet op zichzelf. Een overzichtsstudie van McCartney et al. uit 2022, eveneens van de University of Sydney, analyseerde alle beschikbare onderzoeken naar cannabinoïden en rijvaardigheid. De conclusie was opnieuw dat CBD in gebruikelijke doseringen geen negatief effect heeft op cognitieve of psychomotorische functies die nodig zijn voor het besturen van een voertuig.

Ook het Expertisecentrum voor Geneesmiddelen van de Rijksoverheid geeft aan dat CBD als stof geen reden is om niet te mogen rijden. Anders dan bij bepaalde medicijnen (denk aan zware pijnstillers of slaapmiddelen) staat er bij CBD producten geen "gele sticker" op de verpakking.

De Nederlandse wetgeving

In Nederland mag u rijden na het gebruik van CBD. Er zijn geen wetten die het gebruik van CBD in combinatie met autorijden verbieden. Dat komt omdat CBD geen stof is die op de Opiumwet staat. Lees meer over de juridische status in ons artikel Is CBD legaal?.

Wat zegt de wet over THC in het verkeer?

Sinds 1 juli 2017 is de Wet drugs in het verkeer van kracht. Deze wet stelt grenzen aan de hoeveelheid drugs die in uw bloed mag zitten als u een voertuig bestuurt. Voor THC geldt een grenswaarde van 1,0 microgram per liter bloed. Wie daar boven zit, is strafbaar.

CBD zelf kent geen grenswaarde in het verkeer, simpelweg omdat het geen invloed heeft op de rijvaardigheid.

De 0,2% THC-grens

Legale CBD producten in Nederland mogen maximaal 0,2% THC bevatten. Dit is een uiterst kleine hoeveelheid. Bij normaal gebruik van CBD olie of CBD capsules is het vrijwel onmogelijk om boven de wettelijke THC-grenswaarde in het bloed te komen. Om dit in perspectief te plaatsen: u zou op een dag tientallen flesjes CBD olie moeten innemen om in de buurt te komen van de grenswaarde. Dat is niet realistisch.

De speekseltest van de politie: wordt CBD getest?

Een veelgestelde vraag is of de speekseltest van de politie CBD kan opsporen. Het korte antwoord: nee.

De speekseltest die de Nederlandse politie gebruikt (het Securetec DrugWipe-systeem) is ontworpen om vijf categorieën drugs te detecteren:

• THC (cannabis)
• Cocaïne
• Amfetamine
• Methamfetamine
• Opiaten/heroïne

CBD staat niet in dit rijtje. De test detecteert specifiek THC, niet CBD. Gebruikt u een zuiver CBD product met een THC-gehalte onder de 0,2%, dan zal de speekseltest daar niet op aanslaan.

Mocht de speekseltest toch een positief resultaat geven (wat uiterst zeldzaam is bij legale CBD producten), dan volgt altijd een bloedonderzoek in het ziekenhuis. Dit bloedonderzoek meet de exacte hoeveelheid THC in uw bloed. Bij gebruik van legale CBD producten zal deze waarde ver onder de grenswaarde van 1,0 microgram per liter liggen.

Wilt u meer weten over drugstests en CBD? Lees dan ook ons artikel Kan ik positief testen bij een drugstest?.

CBD en uw autoverzekering

Een ander punt van zorg is de autoverzekering. Veel mensen vragen zich af: wat als ik een ongeluk krijg en ik heb CBD gebruikt? Kan de verzekeraar dan weigeren uit te keren?

Het antwoord is geruststellend. Verzekeraars kijken naar rijden onder invloed van verdovende middelen. Aangezien CBD geen verdovend middel is, geen psychoactief effect heeft en legaal verkrijgbaar is, is er geen grond voor een verzekeraar om een claim af te wijzen op basis van CBD-gebruik.

Wat verzekeringsmaatschappijen wel kunnen doen, is een claim afwijzen als u aantoonbaar onder invloed was van THC, alcohol of andere verdovende middelen. Hier geldt dezelfde logica: zolang uw CBD product binnen de wettelijke grenzen valt (maximaal 0,2% THC), hoeft u zich geen zorgen te maken.

Een kanttekening: er zijn op dit moment geen bekende gevallen in Nederland waarbij een verzekeraar een claim heeft afgewezen vanwege CBD-gebruik. Het onderwerp is juridisch nog niet uitgebreid getest, maar de huidige wetgeving en de eigenschappen van CBD bieden een sterke bescherming.

Praktische tips voor CBD-gebruikers in het verkeer

Hoewel het wetenschappelijk en juridisch veilig is om te rijden na het gebruik van CBD, zijn er een paar praktische tips die u kunt volgen voor extra zekerheid:

Wat als u naast CBD ook medicijnen gebruikt?

Sommige medicijnen hebben wel invloed op de rijvaardigheid. Denk aan bepaalde pijnstillers, slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen. Deze medicijnen hebben vaak een gele waarschuwingssticker op de verpakking met de tekst "Dit geneesmiddel kan de rijvaardigheid beïnvloeden". Als u CBD gebruikt in combinatie met dergelijke medicijnen, is het belangrijk om te weten dat de waarschuwing voor het verkeer geldt voor het medicijn, niet voor de CBD.

CBD kan in sommige gevallen de werking van medicijnen beïnvloeden via het CYP450-enzym in de lever. Dit enzym is verantwoordelijk voor de afbraak van veel medicijnen. Wanneer CBD dit enzym remt, kan een medicijn langzamer worden afgebroken. Daardoor blijft er meer van het medicijn in uw bloed, waardoor het effect sterker kan zijn dan bedoeld. Dit is vergelijkbaar met het bekende "grapefruit-effect": grapefruitsap remt hetzelfde enzym en staat daarom bij veel medicijnen op de lijst van voedingsmiddelen die u beter kunt vermijden.

Als uw medicijn al een rijverbod of waarschuwing heeft, overleg dan altijd met uw arts of apotheker voordat u CBD toevoegt aan uw routine. Zij kunnen u vertellen of de combinatie veilig is en of er aanpassingen nodig zijn in de dosering. Meer hierover leest u in ons artikel over CBD en wisselwerking met medicatie.

Veelgestelde vervolgvragen

Mag ik direct na inname van CBD autorijden?

Ja. Omdat CBD geen psychoactieve werking heeft, hoeft u niet te wachten na inname. U kunt direct na het gebruik van CBD olie, capsules of een andere CBD-vorm achter het stuur stappen.

Kan mijn rijbewijs worden ingenomen vanwege CBD?

Nee. Uw rijbewijs kan alleen worden ingenomen als u rijdt onder invloed van stoffen die op de Opiumwet staan, zoals THC, cocaïne of amfetamine. CBD staat niet op deze lijst.

Is het anders voor beroepschauffeurs?

Voor beroepschauffeurs (vrachtwagenchauffeurs, buschauffeurs, taxichauffeurs) gelden dezelfde wettelijke regels. CBD is geen verboden stof en wordt niet getest. Wel kan uw werkgever een eigen drugsbeleid hanteren. Sommige transportbedrijven hanteren een zerotolerancebeleid voor alle cannabisproducten, zonder onderscheid te maken tussen CBD en THC. Informeer bij uw werkgever of branchevereniging als u twijfelt.

Geldt dit ook voor fietsen en brommers?

Ja. De regels voor rijden onder invloed gelden voor alle verkeersdeelnemers, inclusief fietsers en brommerrijders. Maar aangezien CBD geen invloed heeft op uw rijvaardigheid en niet als drug wordt beschouwd, mag u ook op de fiets of brommer stappen na gebruik van CBD.

Conclusie

CBD heeft geen negatieve invloed op uw rijvaardigheid. Dit is niet zomaar een mening, maar een conclusie die wordt ondersteund door wetenschappelijk onderzoek, bevestigd door de Wereldgezondheidsorganisatie en in lijn is met de Nederlandse wetgeving. De speekseltest van de politie test niet op CBD, uw verzekering keert gewoon uit en uw rijbewijs loopt geen gevaar.

De sleutel is wel dat u kiest voor betrouwbare, geteste CBD producten die voldoen aan de Nederlandse wettelijke eisen. Controleer altijd het laboratoriumrapport van uw product en koop bij een betrouwbare aanbieder. Zo kunt u met vertrouwen de weg op, of u nu CBD olie gebruikt, CBD capsules of een andere vorm.

Heeft u nog meer vragen? Bekijk dan onze veelgestelde vragen pagina voor meer antwoorden over CBD.

Bronnen

1. Arkell, T.R., et al. (2020). "Effect of Cannabidiol and Δ9-Tetrahydrocannabinol on Driving Performance." JAMA, 324(21), 2177-2186. doi:10.1001/jama.2020.21218
2. McCartney, D., et al. (2022). "Determining the Magnitude and Duration of Acute Δ9-THC-Induced Driving and Cognitive Impairment." Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 126, 175-193. PubMed
3. World Health Organization (2018). "Cannabidiol (CBD) Critical Review Report." WHO Expert Committee on Drug Dependence
4. Rijksoverheid (2017). "Wet drugs in het verkeer." rijksoverheid.nl
5. Sevigny, E.L. (2021). "The effects of cannabidiol on driving performance and cognitive function: A systematic review." Forensic Science International, 321, 110713. PubMed