Zijn er bijwerkingen van CBD?

In het kort

• CBD wordt over het algemeen goed verdragen en heeft weinig bijwerkingen.
• De meest voorkomende milde bijwerkingen zijn droge mond, slaperigheid, veranderde eetlust, diarree en lichte duizeligheid.
• Bijwerkingen zijn bijna altijd dosisafhankelijk: bij een lagere dosis verdwijnen ze meestal vanzelf.
• CBD kan de werking van bepaalde medicijnen beïnvloeden via het CYP450-enzym in de lever. Overleg altijd met een arts als je medicijnen gebruikt.

Hoe veilig is CBD eigenlijk?

Als je voor het eerst CBD olie overweegt, is het logisch dat je je afvraagt: zijn er bijwerkingen? Het korte antwoord: CBD wordt door de meeste mensen heel goed verdragen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) concludeerde in 2018 dat CBD een goed veiligheidsprofiel heeft en geen risico op misbruik of afhankelijkheid met zich meebrengt. Dat is geruststellend, maar het betekent niet dat er helemaal geen bijwerkingen mogelijk zijn.

In dit artikel bespreken we alle bekende bijwerkingen van CBD. We leggen uit waarom ze optreden, hoe je ze kunt verminderen en wanneer je eventueel moet stoppen. Zo kun je een weloverwogen keuze maken.

De vijf meest voorkomende bijwerkingen

Wetenschappelijk onderzoek en gebruikerservaringen wijzen steeds op dezelfde handvol milde bijwerkingen. Hieronder bespreken we ze stuk voor stuk.

1. Droge mond

Een droge mond is de meest gemelde bijwerking van CBD. Dit komt doordat cannabinoïden de speekselklieren tijdelijk beïnvloeden. De CB1- en CB2-receptoren in je speekselklieren reageren op CBD, waardoor de speekselproductie kort afneemt. Het voelt alsof je een "plakkerig" gevoel in je mond hebt.

Wat kun je doen? Drink voldoende water voor, tijdens en na het innemen van CBD. Kauwgom of een zuurtje kunnen ook helpen om de speekselproductie te stimuleren. Deze bijwerking is volkomen onschuldig en verdwijnt vanzelf.

2. Slaperigheid en vermoeidheid

Veel mensen gebruiken CBD juist om beter te slapen. Maar als je CBD overdag neemt, kan slaperigheid een ongewenst effect zijn. Dit gebeurt vooral bij hogere doseringen. Bij een lage tot gemiddelde dosis ervaren de meeste mensen juist een ontspannen maar helder gevoel.

Wat kun je doen? Neem CBD 's avonds als je merkt dat het je slaperig maakt. Of verlaag je dosering voor overdag. Na een paar dagen went je lichaam er vaak aan en neemt de slaperigheid af.

3. Veranderde eetlust

In tegenstelling tot THC (dat bekend staat om de "munchies") veroorzaakt CBD geen oncontroleerbare honger. Wel melden sommige gebruikers een licht veranderde eetlust. Dit kan beide kanten op gaan: sommige mensen krijgen iets meer trek, anderen juist iets minder. De verandering is meestal subtiel en tijdelijk.

4. Diarree en maagklachten

Een kleine groep gebruikers ervaart milde maag- of darmklachten bij CBD gebruik. Dit kan komen door het CBD zelf, maar ook door de drager-olie (vaak MCT-olie of hennepzaadolie). Als je een gevoelige maag hebt, kan de olie soms even wennen zijn voor je spijsvertering.

Wat kun je doen? Neem CBD bij de maaltijd in plaats van op een lege maag. Start met een lage dosis en bouw langzaam op. Je kunt ook CBD capsules proberen, die zachter kunnen zijn voor de maag doordat de olie langzamer vrijkomt.

5. Duizeligheid

Lichte duizeligheid komt soms voor, vooral bij de eerste keer gebruik of bij een te hoge startdosis. CBD kan een milde verlaging van de bloeddruk veroorzaken, wat dat licht-in-het-hoofd-gevoel verklaart. Dit effect is tijdelijk en treedt vooral op als je snel opstaat.

Wat kun je doen? Ga even rustig zitten of liggen als je duizelig wordt. Drink water en wacht tot het gevoel voorbij is. Verlaag de volgende keer je dosering.

De ontgiftingsreactie: waarom je je eerst slechter kunt voelen

Sommige mensen ervaren in de eerste dagen van CBD gebruik klachten die ze niet verwachtten: hoofdpijn, lichte misselijkheid, vermoeidheid of zelfs huiduitslag. Dit wordt soms een "ontgiftingsreactie" of Herxheimer-reactie genoemd. Het is een fenomeen dat ook voorkomt bij andere voedingssupplementen en kruidenextracten.

Hoe werkt dat? CBD ondersteunt het endocannabinoïde systeem (ECS), dat een rol speelt bij het reguleren van allerlei lichaamsprocessen, waaronder ontsteking, slaap en stofwisseling. Wanneer je lichaam dit systeem voor het eerst activeert met CBD, kunnen opgeslagen afvalstoffen en toxines sneller worden afgevoerd. Dat opruimproces kan tijdelijk voor ongemak zorgen, vergelijkbaar met hoe je je kunt voelen bij het begin van een gezonder eetpatroon.

Een ontgiftingsreactie is niet gevaarlijk, maar kan wel vervelend zijn. Het duurt meestal een paar dagen tot maximaal een week. Veel gebruikers merken dat de klachten geleidelijk afnemen en dat ze zich daarna juist beter voelen dan voorheen. Als de klachten echter langer dan tien dagen aanhouden of duidelijk erger worden, is het verstandig om te stoppen en een arts te raadplegen.

Tip: Start altijd met een lage dosering en bouw langzaam op. Zo geef je je lichaam de tijd om te wennen en minimaliseer je de kans op een ontgiftingsreactie. Veel ervaren gebruikers adviseren om de eerste week met de helft van de aanbevolen begindosis te starten.

Bijwerkingen zijn dosisafhankelijk

Een belangrijk inzicht uit wetenschappelijk onderzoek is dat bijna alle bijwerkingen van CBD dosisafhankelijk zijn. Dat betekent: hoe hoger de dosis, hoe groter de kans op bijwerkingen. Bij de doseringen die de meeste consumenten gebruiken (10 tot 70 mg per dag) zijn bijwerkingen zeldzaam en mild.

In klinische studies waar zeer hoge doseringen werden getest (soms 600 mg of meer per dag), kwamen bijwerkingen vaker voor. Maar zelfs in die studies bleven de bijwerkingen overwegend mild. Onderzoekers Iffland en Grotenhermen concludeerden in hun overzichtsstudie uit 2017 dat CBD een "gunstig veiligheidsprofiel" heeft, zeker in vergelijking met andere veelgebruikte middelen.

Wat betekent dit voor jou? Begin altijd laag. Een goede startdosis is vaak 5 tot 10 mg CBD per dag. Verhoog pas na een week als je geen bijwerkingen ervaart en het gewenste effect nog niet hebt bereikt. Zo vind je jouw persoonlijke optimale dosis met zo min mogelijk ongemak.

CBD en leverenzymen: het CYP450-systeem

Dit is misschien wel het belangrijkste onderwerp als het gaat om bijwerkingen van CBD: de wisselwerking met medicijnen. CBD wordt in de lever afgebroken door een groep enzymen die het cytochroom P450-systeem (CYP450) wordt genoemd. Deze zelfde enzymen zijn ook verantwoordelijk voor het afbreken van een groot aantal medicijnen.

Wanneer je CBD inneemt, "bezet" het tijdelijk een deel van deze enzymen. Daardoor kunnen andere medicijnen langzamer worden afgebroken. Het gevolg: de werkzame stof van je medicijn blijft langer in je bloed en de werking (en bijwerkingen) van dat medicijn kunnen sterker worden.

Dit mechanisme is vergelijkbaar met het bekende "grapefruit-effect". Net als grapefruitsap remt CBD bepaalde CYP450-enzymen, met name CYP3A4 en CYP2D6. Als je arts je heeft verteld dat je geen grapefruit mag eten bij je medicatie, is dat een belangrijk signaal om ook voorzichtig te zijn met CBD.

Welke medicijnen zijn gevoelig?

De lijst medicijnen die via CYP450 worden afgebroken is lang. Enkele veelgebruikte categorieën zijn:

• Bloedverdunners (warfarine, acenocoumarol)
• Anti-epileptica (clobazam, valproïnezuur)
• Bloeddrukverlagende middelen
• Bepaalde antidepressiva (SSRI's)
• Immunosuppressiva
• Sommige pijnstillers

Gebruik je een of meer van deze medicijnen? Overleg dan altijd eerst met je arts of apotheker voordat je met CBD begint. Meer hierover lees je in ons artikel over CBD en wisselwerking met medicatie.

Lever en hoge doseringen

In studies met zeer hoge doseringen CBD (meer dan 300 mg per dag, vaak bij epilepsiepatiënten) werden soms verhoogde leverwaarden waargenomen. Dit betekent dat de lever harder moest werken. Bij de gebruikelijke consumentendoseringen (tot 70 mg per dag) is dit risico bijzonder klein. Toch is het bij langdurig gebruik van hoge doseringen verstandig om af en toe je leverwaarden te laten controleren door een arts.

Wanneer moet je stoppen met CBD?

In de meeste gevallen zijn bijwerkingen van CBD mild en tijdelijk. Maar er zijn situaties waarin het verstandig is om te stoppen of in ieder geval een arts te raadplegen:

• Aanhoudende bijwerkingen: als klachten zoals diarree, misselijkheid of duizeligheid langer dan een week aanhouden ondanks dosisvermindering.
• Allergische reactie: jeuk, huiduitslag, zwelling of ademhalingsproblemen (zeer zeldzaam).
• Verandering in medicijnwerking: als je merkt dat je reguliere medicijnen anders werken sinds je CBD gebruikt.
• Onverklaarbare vermoeidheid of pijn: als je je duidelijk slechter voelt na het starten met CBD.

CBD is geen wondermiddel en niet voor iedereen geschikt. Niet iedereen kan zonder meer CBD gebruiken. Zwangere vrouwen, mensen met ernstige leverproblemen en mensen die bepaalde medicijnen gebruiken moeten extra voorzichtig zijn.

Hoe kun je bijwerkingen verminderen?

De meeste bijwerkingen van CBD zijn te voorkomen of te verminderen met een paar eenvoudige stappen:

CBD vergeleken met veelgebruikte pijnstillers

Om de bijwerkingen van CBD in perspectief te plaatsen, is het nuttig om ze te vergelijken met middelen die veel mensen dagelijks gebruiken. Paracetamol en ibuprofen zijn vrij verkrijgbaar bij elke drogist, maar hebben bij langdurig of overmatig gebruik serieuze bijwerkingen.

Wat opvalt: de bijwerkingen van CBD zijn aanzienlijk milder dan die van de meeste gangbare pijnstillers. Bovendien is er bij CBD, anders dan bij opioïden, geen risico op verslaving. Dat maakt CBD voor veel mensen een aantrekkelijk alternatief of aanvulling, vooral bij chronische klachten.

Belangrijk: dit betekent niet dat je zomaar medicijnen moet vervangen door CBD. Overleg altijd met je behandelend arts voordat je wijzigingen aanbrengt in je medicatie.

Speciale groepen: extra opletten

Voor de meeste volwassenen is CBD veilig bij normale doseringen. Er zijn echter een paar groepen die extra voorzichtig moeten zijn:

• Zwangere en borstvoedende vrouwen: er is onvoldoende onderzoek naar de effecten van CBD op de ongeboren baby of zuigeling. Gebruik wordt afgeraden.
• Kinderen: CBD wordt in sommige landen voorgeschreven bij ernstige epilepsie (zoals Epidiolex), maar alleen onder strikt medisch toezicht.
• Mensen met leverproblemen: CBD wordt door de lever verwerkt. Bij bestaande leveraandoeningen kan de belasting te groot zijn.
• Gebruikers van bloedverdunners: vanwege de CYP450-interactie is extra voorzichtigheid geboden.

Wil je meer weten over wie er wel en niet CBD kan gebruiken? Lees dan ons artikel Kan iedereen CBD gebruiken?

Waar je op moet letten bij het kiezen van CBD

De kwaliteit van je CBD product speelt een grote rol bij het voorkomen van bijwerkingen. Producten van lage kwaliteit kunnen verontreinigingen bevatten zoals pesticiden, zware metalen of oplosmiddelresten. Dit zijn geen bijwerkingen van CBD zelf, maar van een slecht product.

Let daarom altijd op:

• Een onafhankelijk laboratoriumrapport (Certificate of Analysis)
• CBD-gehalte dat overeenkomt met wat er op het etiket staat
• THC-gehalte onder de wettelijke limiet (0,05% in Nederland)
• Biologisch geteelde hennep
• CO2-extractie (de schoonste methode)

Een betrouwbaar product vermindert de kans op ongewenste reacties aanzienlijk. In onze koopgids leggen we precies uit waar je op moet letten.

Conclusie

CBD is een van de veiligste supplementen die je kunt gebruiken. De bijwerkingen zijn mild, tijdelijk en bijna altijd dosisafhankelijk. De meest voorkomende bijwerkingen, zoals droge mond, slaperigheid en lichte maagklachten, verdwijnen vaak vanzelf als je lichaam went aan CBD of als je de dosering aanpast.

Het belangrijkste aandachtspunt is de wisselwerking met medicijnen via het CYP450-systeem in de lever. Gebruik je medicijnen op recept? Overleg dan altijd eerst met je arts of apotheker voordat je CBD toevoegt aan je routine.

Vergeleken met veelgebruikte pijnstillers als ibuprofen en paracetamol heeft CBD een opvallend mild bijwerkingenprofiel. Daar komt bij dat er geen risico is op verslaving of ernstige orgaanschade bij gangbare doseringen. Door laag te beginnen, langzaam op te bouwen en te kiezen voor een kwaliteitsproduct met onafhankelijk laboratoriumrapport beperk je de kans op bijwerkingen tot een minimum. Zo kun je op een veilige en verantwoorde manier ontdekken wat CBD voor jou kan betekenen.

Bronnen

1. World Health Organization (WHO), Cannabidiol (CBD) Critical Review Report, Expert Committee on Drug Dependence, 2018. who.int
2. Iffland, K. & Grotenhermen, F., "An Update on Safety and Side Effects of Cannabidiol: A Review of Clinical Data and Relevant Animal Studies", Cannabis and Cannabinoid Research, 2(1), 139-154, 2017. doi.org
3. Huestis, M.A. et al., "Cannabidiol Adverse Effects and Toxicity", Current Neuropharmacology, 17(10), 974-989, 2019. doi.org
4. Nasrin, S. et al., "Cannabinoid Metabolites as Inhibitors of Major Hepatic CYP450 Enzymes", Clinical Pharmacology & Therapeutics, 109(6), 1506-1515, 2021. doi.org
5. Devinsky, O. et al., "Trial of Cannabidiol for Drug-Resistant Seizures in the Dravet Syndrome", New England Journal of Medicine, 376, 2011-2020, 2017. doi.org