Is CBD verslavend?

Veel mensen die CBD overwegen, stellen dezelfde vraag: is het verslavend? De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) onderzocht CBD in 2018 en concludeerde dat het geen verslavingspotentieel heeft. Toch leeft de twijfel, mede doordat CBD uit dezelfde plant komt als het psychoactieve THC. Die associatie roept vragen op bij zowel beginners als ervaren gebruikers. In dit overzicht lees je wat de wetenschap zegt over CBD, verslaving en het opvallende verschil met verslavende stoffen.

In het kort

• De WHO bevestigde dat CBD niet verslavend is en niet tot misbruik leidt.
• Je hersenen krijgen geen beloning van CBD, waardoor je er niet afhankelijk van wordt.
• Wetenschappers onderzoeken CBD als mogelijke steun bij het afkicken van verslavende stoffen.

Wat zegt de WHO over CBD en verslaving?

De WHO bracht in 2017 een uitgebreid rapport uit over CBD via het Expert Committee on Drug Dependence. De conclusie was helder: CBD heeft geen eigenschappen die wijzen op misbruik of afhankelijkheid bij mensen. Het rapport werd in 2018 bevestigd met aanvullend bewijs.

De experts beoordeelden CBD op drie criteria. Veroorzaakt CBD een roes of euforie? Het antwoord was nee. Leidt CBD tot compulsief gebruik, waarbij iemand steeds meer nodig heeft? Dat bleek niet het geval. En treden er ontwenningsverschijnselen op bij het stoppen? Ook op dat punt scoorde CBD een nul.

De onderzoekers keken niet alleen naar laboratoriumstudies. Ze analyseerden ook gegevens van duizenden CBD-gebruikers wereldwijd. Bij geen van de onderzochte groepen vonden ze aanwijzingen voor verslavend gedrag. De WHO adviseerde vervolgens om CBD niet als gereguleerde stof te classificeren (Bron: WHO Expert Committee on Drug Dependence, Critical Review Report, 2018).

Het WHO-rapport leidde ertoe dat de Verenigde Naties CBD in 2020 officieel anders classificeerden dan THC. CBD werd erkend als een stof zonder verslavingsrisico. Voor consumenten betekent dit dat de hoogste internationale gezondheidsautoriteit CBD als veilig beschouwt op het punt van verslaving.

Het Nul-Beloning Principe

Verslaving begint in het beloningssysteem van je hersenen. Verslavende stoffen zoals nicotine, alcohol en opiaten activeren de afgifte van dopamine. Dopamine is de stof die je een prettig, belonend gevoel geeft. Je hersenen onthouden dat gevoel en willen het opnieuw ervaren. Zo ontstaat een patroon van herhaling dat kan uitgroeien tot afhankelijkheid.

CBD werkt volgens wat we "Het Nul-Beloning Principe" noemen: CBD activeert het beloningssysteem in je hersenen niet. Je lichaam geeft geen extra dopamine af na inname van CBD. Zonder die beloning ontstaat geen drang om CBD steeds opnieuw te nemen. Vergelijk het met het drinken van water. Water is nuttig voor je lichaam, maar je ervaart geen "kick" zoals bij koffie of een glas wijn.

Een studie uit 2017 bevestigde dit mechanisme. Onderzoekers gaven proefpersonen verschillende doseringen CBD en maten de hersenactiviteit. De gebieden die betrokken zijn bij verslaving en beloning lieten geen verhoogde activiteit zien. De deelnemers rapporteerden geen euforie, geen opwinding en geen verlangen naar meer. CBD gedroeg zich in de hersenen als een neutrale stof (Bron: Babalonis et al., Drug and Alcohol Dependence, 2017).

Veel gebruikers vragen zich ook af of CBD een high veroorzaakt. CBD bindt niet direct aan de CB1-receptor in je hersenen, de receptor die verantwoordelijk is voor het high gevoel bij THC. Je wordt niet high van CBD en je ervaart geen veranderd bewustzijn. Op de pagina over of je high kunt worden van CBD lees je hier meer over.

Waarin verschilt CBD van THC?

CBD en THC zijn beide cannabinoïden, stoffen die van nature in de hennepplant voorkomen. Toch werken ze heel anders in je lichaam. Het verschil is zo groot dat de ene stof als verslavend geldt en de andere niet.

THC bindt direct aan de CB1-receptoren in je hersenen. Die binding veroorzaakt een roes, het bekende "high" gevoel. THC stimuleert ook de afgifte van dopamine in het beloningscentrum. Daardoor kan regelmatig THC-gebruik bij sommige mensen leiden tot psychische afhankelijkheid. Bij langdurig, zwaar gebruik kunnen milde ontwenningsverschijnselen optreden, zoals slaapproblemen en prikkelbaarheid.

CBD werkt via een ander mechanisme. Het bindt nauwelijks aan de CB1-receptor. In plaats daarvan beïnvloedt CBD het endocannabinoïde systeem, het netwerk in je lichaam dat balans reguleert, op een indirecte manier. CBD remt bepaalde afbraakprocessen en moduleert receptoractiviteit, zonder de roes die THC veroorzaakt. Je kunt het vergelijken met twee sleutels die op dezelfde deur passen: THC draait de deur wijd open, CBD duwt hem slechts op een kier.

CBD producten in Nederland bevatten maximaal 0,05% THC. Bij die concentratie treedt geen psychoactief of verslavend effect op. In de CBD woordenlijst vind je meer uitleg over cannabinoïden en verwante termen.

Geen ontwenning als je stopt met CBD

Een kenmerk van verslavende stoffen is dat je lichaam eraan went. Als je plotseling stopt, reageert je lichaam met ontwenningsverschijnselen. Denk aan hoofdpijn bij het stoppen met cafeïne, prikkelbaarheid na het stoppen met nicotine of trillen bij het stoppen met alcohol.

Bij CBD zien onderzoekers dat patroon niet. In de studies die de WHO analyseerde, meldden proefpersonen geen klachten na het stoppen met CBD. Je lichaam raakt niet afhankelijk van CBD op de manier waarop dat bij verslavende stoffen gebeurt. Je hoeft CBD niet af te bouwen om negatieve reacties te voorkomen.

Sommige gebruikers merken wel dat klachten terugkeren nadat ze stoppen. Wie CBD gebruikte voor betere nachtrust, kan weer slechter slapen. Dat is geen ontwenning in medische zin, maar het terugkeren van de oorspronkelijke klacht. Vergelijk het met een paraplu: als je hem weglegt, word je weer nat van de regen. Maar je was niet verslaafd aan de paraplu.

Wil je stoppen met CBD, dan kan het prettig zijn om de dosering geleidelijk te verlagen. Zo geef je je lichaam de kans om zich aan te passen. Meer informatie over wat je kunt ervaren vind je op de pagina over bijwerkingen van CBD.

Kan CBD helpen bij verslavingsbehandeling?

Een opvallende ontwikkeling in het onderzoek is dat wetenschappers CBD bestuderen als mogelijke ondersteuning bij het behandelen van verslavingen. Waar de meeste stoffen uit de hennepplant geassocieerd worden met middelengebruik, lijkt CBD het tegenovergestelde te doen.

In 2019 publiceerde het American Journal of Psychiatry een studie onder 42 mensen met een heroïneverslaving. De deelnemers die CBD kregen, ervoeren significant minder trek in heroïne wanneer ze verslavingsgerelateerde beelden zagen. Hun angstreactie nam ook af. De onderzoekers concludeerden dat CBD veelbelovend is als aanvulling op bestaande behandelingen (Bron: Hurd et al., American Journal of Psychiatry, 2019).

Een studie uit 2018 onderzocht het effect van CBD op alcoholverslaving bij proefdieren. De dieren die CBD kregen, vielen minder vaak terug in alcoholgebruik. De onderzoekers suggereerden dat CBD de stressreactie vermindert, een bekende oorzaak van terugval (Bron: Gonzalez-Cuevas et al., Neuropsychopharmacology, 2018).

Een systematisch overzicht uit 2015 bekeek alle beschikbare studies over CBD en verslavend gedrag. De auteurs concludeerden dat CBD potentieel heeft bij de behandeling van verslaving aan opiaten, cocaïne, tabak en cannabis. Het bewijs was het sterkst voor opiaat- en tabaksverslaving (Bron: Prud'homme et al., Substance Abuse: Research and Treatment, 2015).

Besef wel dat dit onderzoek nog in een vroeg stadium is. CBD is geen bewezen medicijn tegen verslaving. De studies laten zien dat CBD, juist omdat het Het Nul-Beloning Principe volgt, een unieke positie inneemt ten opzichte van andere stoffen uit de hennepplant. De onderzoekers werken met zuivere CBD in gecontroleerde doseringen. Wil je zelf CBD proberen, kies dan voor geteste producten. In het assortiment van CBD olie vind je producten met onafhankelijke laboratoriumrapporten.

CBD naast cafeïne, nicotine en alcohol

Om het verslavingspotentieel van CBD in perspectief te plaatsen, helpt het om CBD te vergelijken met stoffen die de meeste mensen dagelijks tegenkomen. Zelfs stoffen die we als "normaal" beschouwen, kunnen een mate van afhankelijkheid veroorzaken.

Cafeïne activeert je zenuwstelsel en geeft je een alerter gevoel. Bij regelmatig gebruik went je lichaam eraan. Wie plotseling stopt met koffie, kan 1 tot 3 dagen hoofdpijn en vermoeidheid ervaren. Cafeïne heeft daarmee een mild, maar meetbaar verslavingspotentieel.

Nicotine is een van de meest verslavende stoffen die we kennen. Het activeert het beloningssysteem in je hersenen binnen 10 seconden na inhalatie. Nicotine veroorzaakt sterke ontwenning bij het stoppen, met symptomen zoals prikkelbaarheid, concentratieproblemen en intense trek.

Alcohol stimuleert meerdere systemen in je hersenen, waaronder het beloningssysteem en GABA-receptoren. Langdurig, overmatig gebruik kan leiden tot ernstige lichamelijke afhankelijkheid met potentieel gevaarlijke ontwenning.

CBD valt op in deze vergelijking. Zelfs cafeïne, een stof die bijna iedereen dagelijks gebruikt, veroorzaakt meer afhankelijkheid dan CBD. Voor wie CBD dagelijks wil inzetten, bieden CBD capsules een handige innamevorm met een vaste dosering per stuk.

Is tolerantie hetzelfde als verslaving?

Tolerantie en verslaving worden vaak door elkaar gehaald. Toch zijn het twee verschillende processen. Tolerantie betekent dat je lichaam went aan een stof, waardoor je een hogere dosis nodig hebt voor hetzelfde effect. Verslaving betekent dat je een dwangmatige behoefte voelt om een stof te gebruiken, ook als dat negatieve gevolgen heeft.

Bij sommige stoffen leidt tolerantie tot verslaving. Wie steeds meer nicotine nodig heeft, gaat meer roken en raakt dieper verslaafd. Die spiraal versterkt zichzelf. Bij CBD werkt dat mechanisme anders.

Onderzoek wijst erop dat CBD soms een omgekeerde tolerantie laat zien. Sommige gebruikers merken na verloop van tijd dat ze met minder CBD hetzelfde resultaat bereiken. Wetenschappers vermoeden dat CBD de gevoeligheid van bepaalde receptoren verhoogt in plaats van verlaagt. Dat staat haaks op het patroon van verslavende stoffen, waarbij je steeds meer nodig hebt.

CBD Apotheek beantwoordde inmiddels meer dan 5.000 lezersvragen over CBD. De vraag over tolerantie en verslaving komt regelmatig terug. Op de pagina over CBD tolerantie lees je uitgebreid hoe je lichaam reageert op langdurig CBD gebruik en hoe je omgaat met tolerantieopbouw.

Hoe gebruik je CBD verantwoord?

CBD is volgens de huidige wetenschap niet verslavend. Verantwoord gebruik blijft verstandig, net zoals bij elk voedingssupplement. De volgende tips helpen je om CBD op een bewuste manier in te zetten.

• Begin laag, bouw langzaam op. Start met een lage dosering en verhoog geleidelijk. Zo leer je hoe je lichaam reageert.
• Houd een logboek bij. Noteer hoeveel CBD je neemt, wanneer en welk effect je ervaart. Na 2 tot 3 weken zie je patronen.
• Kies geteste producten. Controleer of het product een onafhankelijk laboratoriumrapport heeft. Zo weet je zeker dat de inhoud klopt met het etiket.
• Neem pauzes. Probeer af en toe een week zonder CBD. Je zult merken dat je geen trek of dwangmatig verlangen ervaart.
• Overleg met je arts. Gebruik je medicatie of heb je een aandoening? Bespreek CBD altijd met je behandelaar.

CBD Apotheek verkoopt CBD producten en biedt onafhankelijke productinformatie. Onze beoordelingen zijn gebaseerd op laboratoriumrapporten en wetenschappelijk onderzoek. Voor een persoonlijk overzicht van producten en concentraties, bekijk de CBD koopgids of neem contact op met je arts voor advies op maat.

De wetenschap is op dit punt helder: CBD voldoet niet aan de criteria voor een verslavende stof. Het activeert je beloningssysteem niet, veroorzaakt geen ontwenning en roept geen dwangmatig verlangen op. Het Nul-Beloning Principe maakt CBD fundamenteel anders dan stoffen als nicotine, alcohol en zelfs cafeïne. Met verantwoord gebruik en kwalitatieve producten kun je CBD met een gerust hart inzetten als onderdeel van je dagelijkse routine.